АРХЕОЛОШКИ ШОК: Првпат пронајдена грчка литература како дел од процес на мумификација

Археолошкиот свет остана во неверување по последното сензационално откритие во длабочините на египетскиот песок кое ги поврза античката поезија и смртта на начин кој досега не беше виден во овој април 2026 година. Во древниот град Оксиринх, истражувачите од Универзитетот во Барселона пронајдоа фрагменти од Хомеровата „Илијада“ вметнати длабоко во мумија стара 1.600 години. Ова не е само обичен пронајдок на папирус – ова е прв случај во историјата каде врвно грчко книжевно дело било физички дел од самиот процес на мумификација. Наместо вообичаените амајлии или магиски формули, оваа мумија од римскиот период во својот абдомен ја чувала бесмртната приказна за Тројанската војна. Ова откритие ги брише границите меѓу египетските погребни ритуали и грчката културна елита, докажувајќи дека љубовта кон Хомер буквално се носела и во задгробниот живот.

Папирусот бил пронајден скриен во абдоминалниот предел на телото, закопано во гробница од доцниот антички период во некогашниот Пер-Меџед. Оксиринх со децении важи за „рудник на папируси“, но никој не претпоставувал дека мумификаторите ќе искористат класична литература за исполнување на телесните празнини. Експертите нагласуваат дека во овој период египетските традиции веќе биле силно испреплетени со грчките и римските влијанија. Ова физичко спојување на телото и епот отвора сосема нова дебата за тоа дали мумијата му припаѓала на некој голем љубител на книжевноста или пак папирусот бил искористен само како обичен материјал за конзервација.

Од Хомер до Хад: Што точно пишува на „закопаниот“ папирус?

Пронајдениот фрагмент потекнува од втората книга на „Илијадата“ и го содржи легендарниот „Каталог на бродови“. Овој дел од епот е детален список на грчките сили кои тргнале кон Троја, со сите нивни водачи и градови од каде доаѓале. Хомер го составил ова дело во 8. век пред нашата ера, а 1.600 години подоцна, некој во Египет решил дека токму овие стихови треба да бидат вечен придружник на починатиот. Додека претходните мумии често биле исполнувани со ритуални текстови, присуството на Хомер е апсолутен преседан во археолошката наука.

Начинот на кој е пронајден текстот е исто така фасцинантен – папирусите биле запечатени со глина во градната или карличната празнина, заменувајќи ги традиционалните канопски садови од постарите периоди. Оваа археолошка кампања, започната кон крајот на 2025 година, сега го дава својот најголем плод кој ја редефинира историјата на античкиот Египет. Колку подлабоко археолозите копаат, толку појасно станува дека грчкиот свет не само што владеел со Египет, туку и длабоко се вкоренил во неговата најинтимна сфера – религијата на смртта.

Сега останува на научниците да откријат дали избраниот фрагмент имал некое симболично значење или пак станува збор за случајна рециклажа на папирус во античко време. Катерина Стевовска во својот извештај нагласува дека оваа мумија е „временска капсула“ која ни го пренесува Хомер директно од внатрешноста на еден човек кој живеел пред милениум и пол. Оксиринх уште еднаш докажа дека под неговата прашина се кријат тајни кои можат да го променат нашето разбирање за светската литература и археологијата засекогаш.