Роаминг со ЕУ без доплата, државата отвора пат за „како дома“

Со нови измени на Законот за електронски комуникации, објавени на ЕНЕР, Македонија ја отвора вратата за приклучување кон иницијативата „Роаминг како дома“ и укинување на дополнителните роаминг трошоци во земјите на ЕУ

Предлог-измените се ставени на јавна расправа и коментари може да се доставуваат уште четири дена. Според образложението, целта е домашното законодавство да се усогласи со потребните европски правила, за граѓаните и бизнисите да користат мобилни услуги во Европската Унија „како дома“, без непријатни изненадувања на сметките.

Клучниот акцент во нацрт-верзијата е поставување јасни правила за ограничување на цените на роаминг услугите и зајакнување на заштитата на корисниците преку транспарентно информирање и механизми што спречуваат неочекувано високи трошоци. Во исто време, се засилува и регулаторната улога на надлежните институции во секторот електронски комуникации, со што се најавува поцврст надзор и поголема предвидливост за пазарот.

Што значи ова за граѓаните и бизнисите, повеќе јасност и помал ризик

Ако процесот успешно заврши, патувањето низ ЕУ би требало да стане поедноставно и поевтино во пракса: повици, пораки и интернет без дополнителни роаминг тарифи, со правила што се разбирливи и мерливи. За многумина, ова не е само удобност, туку и реално олеснување за работа во движење, користење е-услуги, мапи, банкарство и деловна комуникација без страв од „скриени“ трошоци.

Носител на измените е Министерството за дигитална трансформација. Министерот Стефан Андоновски претходно посочил дека домашните обврски треба да се завршат до февруари, а потоа следуваат разговори и договори на релација Македонија–ЕУ и Западен Балкан–ЕУ.

Рокови, подзаконски акти и регионалниот контекст

Во нацрт-планот се наведува дека покрај пренесување на четири европски регулативи во законот, до јули годинава треба да се донесат и подзаконски акти од Агенцијата за електронски комуникации. Тоа практично значи дека „правилата на хартија“ ќе мора да се претворат во мерливи процедури: лимити, известувања, контроли и санкции, за системот да функционира без празнини.

Македонија веќе има искуство со олеснет роаминг, но на регионално ниво. Од 1 јуни 2021 важи Регионалниот договор за роаминг во Западен Балкан, со кој граѓаните користат услуги во регионот без дополнителни трошоци. Сепак, роамингот со земјите членки на ЕУ и натаму не е целосно усогласен со европските стандарди, па токму оваа законска траса се гледа како следниот голем чекор.

Во позадина е и иницијативата на Европската комисија во рамки на Планот за раст: по лидерскиот самит на 30 јуни и 1 јули 2025 е најавена постапка за правно решение што би им овозможило на земјите од регионот пристап до „Роаминг како дома“. Понатаму, во август 2025 Владата усвои информација и акциски план, со обврски за изработка на GAP анализа и подготовка на законски и подзаконски акти до април 2026, што сега добива поконкретна форма преку јавната расправа на ЕНЕР