Боров четник ја јаде шумата во Истокот, зафатени 9.300 хектари над Кочани и Штип

Боровиот четник веќе пустоши над 9.300 хектари борови шуми околу Кочани, Виница, Штип и Свети Николе, а експертите предупредуваат дека пролетта ќе донесе уште посилен удар

Овој инсект, познат како боров четник (Thaumetopoea pityocampa), се појавува циклично, но последните години остава сè потешки последици. Гасениците се хранат со игличките на борот и можат да изедат огромни количини зелена маса, со што го ослабуваат дрвото и го прават поподложно на други штетни фактори. Експертите објаснуваат дека често токму тој „го подготвува теренот“ за сушење и изумирање на боровите состави, бидејќи дефолијацијата ја намалува виталноста и отпорноста на шумата.

Во крошните, гнездата се гледаат како бели, „памуковидни“ топки. Тие им служат како засолниште во зима, а игличките на истите гранки обично први исчезнуваат. Кога се движат, гасениците одат една зад друга, како процесија, по што и го добиле името.

Алармантно во Истокот, површина како 13.000 фудбалски игралишта

Според проценките, зафатени се околу 9.300 хектари, што се споредува со површина колку 13.000 фудбалски игралишта. На дел од терените нападот е слаб, но на други е со силен интензитет и бара итна реакција, особено во поширокиот појас околу Кочани, Виница, Штип и Свети Николе. Бидејќи боровиот четник најинтензивно се храни во текот на пролетта, штетата што веќе е направена може да се продлабочи во следните месеци.

Експертите го поврзуваат ризикот и со почестите благи зими. Како термофилен вид, штетникот најчесто се среќава на пониски надморски височини, вообичаено под 900 метри, а потоплите сезони ја намалуваат природната смртност на популациите. Тоа значи повеќе гасеници, повеќе дефолијација и поголем притисок врз шумите.

Опасен и за луѓето, токсични влакненца и ризик за очи и дишни патишта

Покрај штетата во шумите, постои и здравствен ризик. Гасениците се прекриени со токсични влакненца што го содржат протеинот тауметопоин, кој може да предизвика контактен дерматит кај луѓе и животни. Најризично е ако влакненцата дојдат во допир со очите или дишните патишта. Непријатноста се опишува како жарење слично на коприва, но поинтензивно и подолготрајно, а кај чувствителни лица може да трае со денови и ретко да доведе до посилна алергиска реакција.

Експертите упатуваат на потреба од системска заштита, бидејќи во последните 15 години речиси и да нема сериозна интервенција на терен. Се потсетува дека до 2010 повремено се правело авиотретирање со инсектициди, а потоа вакви акции престанале. Денес, како поефикасни решенија се спомнуваат агро-дронови за попрецизна апликација и употреба на биопрепарати кои содржат биолошки агенси, наместо синтетички хемикалии, со помал ризик за колатерална штета во екосистемот.

Потребни се координирани мерки, следење на жариштата и навремена реакција, затоа што секое одложување ја зголемува цената на санацијата и ја остава шумата ослабена за следните сезони.