Макрон му подаде рака на Мицкоски, но Брисел ја остави истата порака

Фотографијата со ракувањето меѓу Христијан Мицкоски и Емануел Макрон можеби изгледаше како дипломатска победа за домашна употреба, но пораките од Тиват беа далеку постудени. Зад насмевките, протоколот и лидерските средби, повторно се појави истата европска формула: уставните измени остануваат услов без кој Северна Македонија не може да направи реален чекор напред кон преговорите со Европската Унија.

Во политиката, фотографијата често зборува погласно од изјавата. Но понекогаш и ја прикрива вистината. Мицкоски се обиде да испрати порака дека има отворена врата кај Макрон, но европскиот контекст кажува нешто друго. Прашањето за внесување на Бугарите во Уставот веќе не се третира како обичен билатерален спор меѓу Скопје и Софија. Тоа одамна влезе во европската рамка.

Токму тоа е најтешката политичка реалност за македонската влада. Колку и да се зборува за нова динамика, побрз процес и постепена интеграција, Северна Македонија останува заглавена на старото место. Причината е јасна. Без исполнување на преземените обврски, нема отворање на суштинските преговарачки фази.

Антонио Кошта во Скопје, а потоа и Румен Радев преку своите пораки, само ја повторија позицијата што веќе е вградена во европскиот процес. Прво уставни измени, потоа преговори. Тоа не е нова бугарска желба, туку европски услов што стои пред македонскиот пат кон Унијата.

Фотографија за јавноста, услов за Брисел

Макрон, како искусен политички актер, добро знае како се прави сцена. Ракување, насмевка, краток разговор и впечаток дека работите се движат. Но зад тој протокол не се гледа промена во позицијата на Европската Унија. Напротив, од Тиват дојде порака дека проширувањето ќе биде побрзо само за оние што ќе покажат реформи, усогласување и политичка зрелост.

Тоа значи дека Северна Македонија не може да се надева на прескокнување на условите. Новиот германско-француски пристап за постепена интеграција може да донесе придобивки за регионот, но не ја брише обврската за уставни измени. Таа останува клучната врата пред македонскиот процес.

Во таа смисла, обидот фотографијата со Макрон да се претстави како дипломатски успех изгледа повеќе како домашна политичка режија отколку како реален пробив. Европа не испрати сигнал дека условот е отстранет. Европа испрати сигнал дека процесот може да се забрза, но само ако кандидатите го испорачаат договореното.

За Мицкоски, ова е непријатна позиција. Дома ја гради политиката врз отпор кон уставните измени. Надвор се соочува со европски лидери кои не го третираат тоа прашање како тема за ново преговарање. Тука се појавува судирот меѓу домашниот политички наратив и европската дипломатска реалност.

Бугарија ја внесе темата во европскиот процес

Најголемата промена во последните години е тоа што Софија успеа своето барање да го внесе во пошироката европска рамка. Тоа е причината зошто изјавите од Бугарија веќе не звучат само како билатерална блокада. Тие се повикуваат на услов што е дел од преговарачкиот пакет.

Затоа секој обид темата да се претстави како спор што може да се реши со нова политичка формула има ограничен ефект. Европските лидери не покажуваат волја да ја отворат рамката одново. Тие сакаат да го направат проширувањето побрзо, но не и да ја напуштат логиката на условеност.

Во Тиват, Европската Унија зборуваше за проширување како геостратешка неопходност. Војната во Украина, руското влијание, кинеското присуство и нестабилноста во регионот повторно го вратија Западен Балкан на европската агенда. Но тоа не значи дека сите кандидати ќе се движат со иста брзина.

Црна Гора и Албанија се издвојуваат како земји што можат побрзо да напредуваат. Северна Македонија, пак, останува во политичка блокада околу прашање што веќе не може да се третира како споредна тема. Ако нема уставни измени, нема ни вистински преговарачки замав.

Новата динамика не ја менува старата пречка

Франција и Германија сакаат кандидатите да добијат постепен пристап до европски програми, делови од Единствениот пазар и одредени институционални формати. Тоа може да биде важна шанса за регионот. Но за Северна Македонија, оваа понуда доаѓа со истата стара ѕидина пред себе.

Проблемот не е во тоа што ЕУ нема интерес за проширување. Проблемот е во тоа што македонската политика сè уште нема јасен план како да излезе од блокадата без да ја изгуби домашната политичка приказна. Тоа е тесниот простор во кој се движи Мицкоски.

Ако премиерот сака да покаже дека може да ја води земјата кон ЕУ, ќе мора да избере меѓу политичкиот комфор дома и европската реалност надвор. Брисел, Париз и Берлин можат да понудат динамика, но не можат да ја завршат домашната работа наместо Скопје.

Затоа пораката од Тиват е многу поостра од фотографијата со Макрон. Насмевките можат да се споделат на социјалните мрежи. Но преговорите се отвораат со исполнети услови. А засега, најголемиот услов останува таму каде што беше: Бугарите во Уставот.