Како би изгледала природата во 2100 година: Сценариото што отвора тешки прашања

Земјата до крајот на векот може да изгледа значително поинаку, но новата научна студија не нуди сигурно предвидување на иднината. Истражувачите разработиле можни сценарија во кои светот е потопол за околу четири Целзиусови степени, екстремните пожари се почести, традиционалното сточарство се намалува, а генетските технологии се користат за контрола на инвазивни видови. Анализата е насочена кон австралиските екосистеми, но процесите што ги разгледува имаат многу пошироко глобално значење.

Не станува збор за точна слика на 2100 година

Студијата „Scenarios for ecosystems in the year 2100“ е објавена во „Australian Journal of Botany“. Авторите не тврдат дека сите разгледани промени сигурно ќе се случат, туку истражуваат како би реагирале екосистемите доколку истовремено се остварат неколку големи климатски и технолошки промени.

Во сценариото се разгледуваат глобално затоплување од околу четири степени над прединдустриското ниво, концентрација на јаглерод диоксид над 800 честички на милион, промени во екстремните временски појави и развој на нови технологии. Затоа резултатите треба да се читаат како предупредување за можни правци, а не како календар на однапред одредени настани.

Пожарите би можеле да станат главен обликувач на природата

Една од најсилните пораки во анализата се однесува на екстремните пожари. При значително потопла и посува клима, периодите погодни за брзо ширење на огнот би станувале почести и поинтензивни.

Тоа не би значело само повеќе изгорени површини. Честите пожари можат целосно да го променат составот на вегетацијата, бидејќи не сите растенија се обновуваат со иста брзина. Екосистемите што зависат од долги периоди без силен пожар, вклучувајќи дел од дождовните шуми, би можеле да изгубат важни растителни и животински видови.

IPCC веќе предупредува дека климатските промени ја зголемуваат зачестеноста и интензитетот на сушите, екстремната топлина и условите погодни за пожари. Ризиците за екосистемите растат со секое дополнително зголемување на глобалната температура.

Лабораториската храна би можела да го промени користењето на земјиштето

Авторите разгледуваат и иднина во која голем дел од месото и млечните протеини се произведуваат од клеточни култури или со прецизна ферментација. Во такво сценарио би се намалила потребата од огромни површини за пасење добиток.

Ослободеното земјиште потенцијално би можело да се користи за обновување природни живеалишта, пошумување или создавање вегетација што потешко гори. Но, таквиот резултат не би бил автоматски. Земјиштето може да биде пренаменето и за интензивно земјоделство, населби или други активности.

Колку широко ќе се користи храната произведена од клетки ќе зависи од цената, потрошувачката на енергија, регулативите и подготвеноста на луѓето да ја прифатат. Студијата затоа не тврди дека кравите и овците ќе исчезнат, туку испитува како намалувањето на сточарството би ја променило природата.

Генетската технологија отвора можности и нови ризици

До 2100 година, технологиите за уредување гени би можеле да станат доволно прецизни за насочено намалување на одредени инвазивни видови. Во Австралија, такви методи потенцијално би се применувале против животни што ги загрозуваат автохтоните екосистеми.

Тоа би можело да им помогне на ранливите растенија и животни, но интервенцијата во популацијата на еден вид може да предизвика непредвидени последици во целиот синџир на исхрана. Генетските решенија би барале долги тестирања, строг надзор и процена на ризикот пред каква било поширока примена.

Новите технологии затоа не се претставени само како спас. Тие се фактор што може да создаде нови еколошки добивки, но и нови опасности.

Екосистемите може да останат живи, но да станат непрепознатливи

Главната порака на истражувачите е дека природата во 2100 година можеби нема едноставно да биде посиромашна верзија на денешната. Многу подрачја би можеле да преминат во сосема нова состојба, со различни доминантни растенија, животни и режими на пожари.

Некои промени ќе бидат последица на климатските услови, други на човековото управување со земјиштето и храната, а трети на технологии што денеска се во почетна фаза. Начинот на кој овие фактори ќе се соединат ќе одлучи дали екосистемите ќе се приспособат или ќе претрпат трајни загуби.

Иднината опишана во студијата не е неизбежна. Таа покажува колку денешните одлуки за емисиите, земјоделството, заштитата на природата и развојот на технологијата можат да го определат изгледот на светот што ќе го наследат следните генерации.