Под египетскиот песок откриен свет стар 70 милиони години: Пет видови ајкули некогаш ловеле во ова древно море

Под жешкиот песок на египетската Западна Пустина се крие приказна која денешниот пејзаж речиси невозможно ја открива – пред повеќе од 70 милиони години, на просторот каде што денес доминира сушата, се протегало топло тропско море исполнето со риби, безрбетници, морски влекачи и бројни предатори.

Научниците сега добија уште еден впечатлив доказ за тој одамна исчезнат свет: 14 фосилизирани заби, кои припаѓале на дури пет различни, денес изумрени видови ајкули. Фосилите биле пронајдени во областа Абу-Тартур, големо варовничко возвишение во централниот дел на египетската Западна Пустина, на околу 640 километри југозападно од Каиро.

Пет видови ајкули во истото древно море

Денес Абу-Тартур е познат по огромните резерви на фосфати и значајната улога во египетската рударска индустрија, но неговото далечно минато изгледало сосема поинаку. Наместо пустински пејзаж, овој простор некогаш бил дел од морска средина во која живееле разновидни предатори.

Обликот на пронајдените заби открива дека не станувало збор само за различни видови на ист тип предатор. Некои од забите биле долги и тенки, речиси како игли, други биле широки и назабени, додека еден примерок бил карактеристично закривен.

Таквите морфолошки разлики упатуваат на тоа дека различните ајкули имале различни начини на живот, ловеле различен плен и заземале различни позиции во тогашниот синџир на исхрана. Некои веројатно се движеле поблиску до крајбрежјето, додека други биле приспособени на живот во подлабоки води.

Особено внимание привлекува видот Scapanorhynchus cf. raphiodon. Неговите препознатливи, долги заби налик на игли би можеле да претставуваат прв пронајден примерок од овој вид на африканскиот континент.

Фосилите не раскажуваат само приказна за ајкулите

Значењето на откритието оди многу подалеку од самата идентификација на пет изумрени видови. Во истото подрачје се пронајдени и траги од ситни риби, безрбетници и грабливи морски влекачи, што сугерира дека тука некогаш постоел сложен и добро развиен морски екосистем.

Научниците сметаат дека важна улога во одржувањето на таквата средина можеле да имаат таканаречените узлазни морски струи – процес при кој студена вода, богата со хранливи материи, од поголемите длабочини се издигнува кон површината.

Кога ваквата вода ќе стигне до површината, може да го поттикне развојот на планктонот и другите микроскопски организми кои се наоѓаат во основата на морскиот синџир на исхрана. Нивното изобилство потоа создава услови за цела мрежа на живот – од ситни риби и безрбетници, преку средно големи ајкули, па сè до големи морски предатори.

Пет различни предатори во истиот простор

Истражувачите, предводени од стручњаци од Универзитетот во Каиро, ги споредиле пронајдените заби со фосилни примероци познати од други делови на светот. Така биле идентификувани пет изумрени видови: Cretalamna cf. maroccana, Scapanorhynchus cf. raphiodon, Serratolamna cf. serrata, Squalicorax bassanii и Squalicorax pristodontus.

Особено значајно е тоа што фосилите биле пронајдени во ист слој богат со фосфати. Тоа им овозможува на научниците подобро да ја реконструираат средината во која живееле овие животни и да разберат како различни предатори можеле да коегзистираат во ист морски регион.

Некои од идентификуваните видови претходно не биле забележани на Абу-Тартур, а Serratolamna cf. serrata и Squalicorax bassanii досега не биле документирани ниту на други фосилни наоѓалишта во Египет.

Египет некогаш бил дел од морето Тетис

За време на доцната креда, Земјата била значително потопла и повлажна од денес, а географијата на северна Африка била речиси непрепознатлива во споредба со современиот пејзаж. Делови од денешен Египет биле покриени со топлите води на Тетис, древно море кое некогаш зафаќало огромни површини.

Древното море најверојатно се протегало долж надворешниот дел на континенталното подрачје, додека морското дно постепено преминувало во падина што водела кон уште подлабоки води. Таквата географија создавала услови на релативно мал простор да се сретнат предатори приспособени на различни делови од морската средина.

Токму затоа пронајдените заби се многу повеќе од изолирани остатоци од древни животни. Тие претставуваат своевидни фосилни траги преку кои научниците можат да го реконструираат исчезнатиот екосистем и да добијат слика за тоа како изгледал животот во овој дел од светот пред десетици милиони години.

Пустината под која останал изгубен свет

Денес е тешко да се замисли дека Абу-Тартур некогаш бил морска средина. Наместо вода и морски предатори, денешниот пејзаж го сочинуваат суви пустински пространства и рударски подрачја богати со фосфати.

Но токму под тие слоеви се зачувале фрагменти од еден свет кој исчезнал многу пред појавата на современиот човек. Четиринаесетте фосилизирани заби откриваат дека некогаш тука живееле најмалку пет различни видови ајкули, а присуството на други морски организми укажува на екосистем кој бил далеку посложен отколку што денешната пустина би можела да навести.

Откритието затоа не е само приказна за ајкули, туку и редок прозорец кон древното море што некогаш го прекривало денешниот Египет. Студијата за овие наоди е објавена во научното списание Cretaceous Research.