Бугарските пасоши поблиску до граѓаните во Србија: Што навистина отвора Софија?

Според објавените информации, Бугарија организира прием на барања за бугарски лични документи во Босилеград и Димитровград, каде што живее најголемиот дел од бугарското малцинство во Србија.

Во јавноста потегот беше претставуван и како отворање „канцеларии за бугарски пасоши“. Сепак, станува збор за приближување на конзуларните услуги што ги обезбедуваат бугарските дипломатски претставништва, а не за отворање нови амбасади или конзулати.

Не се дели автоматски бугарско државјанство

Отворањето конзуларен пункт не значи дека секој жител ќе може едноставно да добие бугарски пасош. Официјалните правила предвидуваат барање за пасош во странство да поднесе лице кое веќе е бугарски државјанин, при што е потребно лично присуство за фотографирање, потпис и биометриски податоци.

Тоа значи дека услугите во Босилеград и Димитровград првенствено ќе им помогнат на луѓето што веќе имаат бугарско државјанство да извадат или да обноват пасош и лична карта, без да патуваат до Ниш или Белград.

Добивањето државјанство е посебна правна постапка и не треба да се поистоветува со поднесувањето барање за личен документ.

Во Србија живеат речиси 13.000 Бугари

Според конечните резултати од пописот во Србија во 2022 година, како Бугари се изјасниле 12.918 жители. Најголемата концентрација на ова население е во пограничните општини Босилеград и Димитровград.

Бугарската заедница во Србија има признат малцински статус, а Софија со години одржува врски со нејзините културни и образовни организации. Бугарското Министерство за надворешни работи обезбедува и финансиска поддршка за проекти во Србија преку своите дипломатски претставништва.

Зошто бугарскиот пасош е привлечен?

Бугарското државјанство истовремено носи и статус на граѓанин на Европската Унија. Тоа овозможува движење, престој, студирање и работа во други земји членки, во согласност со европските правила.

За жителите на економски послабите погранични области, таквиот статус може да донесе поголем пристап до европскиот пазар на труд, образованието и можностите за преселување.

Токму поради тоа, секое приближување на услугите за бугарски документи има и пошироко значење од обично административно олеснување.

Политичка порака од Софија

Потегот може да се чита и како дел од долгорочната политика на Бугарија за одржување цврсти врски со заедниците што ги смета за дел од бугарскиот национален простор.

Ова е политичко толкување, а не доказ дека конзуларните пунктови се отвораат со цел масовно издавање нови државјанства. Нивниот непосреден ефект е практичен: помалку патување, пониски трошоци и побрз пристап до документи.

Што значи потегот за регионот?

Во односите меѓу Бугарија и Србија засега не се очекува поголем политички судир, бидејќи бугарското малцинство е официјално признаено, а услугите се наменети за граѓани со законско право на бугарски документи.

Сепак, случајот повторно покажува дека државјанството на Балканот не е само административно прашање. Тоа е поврзано со националниот идентитет, економската миграција, демографијата и влијанието на државите врз заедниците надвор од нивните граници.

Дали новите пунктови ќе предизвикаат зголемен интерес за бугарско државјанство ќе може да се утврди само преку официјални податоци за бројот на поднесени и одобрени барања.