Експерти од 72 земји удрија аларм, светот во 2036 може да биде полош отколку денес

2036 не изгледа како научна фантастика, туку како аларм што го испратија 447 геополитички експерти од 72 земји.

Анкетата на „Scowcroft“ центарот за стратегија и безбедност при Атлантскиот совет, спроведена во ноември и декември 2025, носи прилично мрачна слика за светот во следната деценија. Дури 63% од испитаниците веруваат дека светот во 2036 ќе биде полош отколку денес, додека 37% гледаат подобрување. Во примерокот доминирале испитаници од САД и Европа, со значаен дел и од т.н. Глобален Југ, а прогнозите ги обединува една тема: растечки притисок, повеќе ризици и помалку стабилни правила.

Големите сили се престројуваат, а жариштата стануваат поопасни

Експертите очекуваат Кина економски да ги надмине Соединетите Американски Држави, што би ја сменило рамнотежата во глобалната моќ. Во исто време, сценариото за Тајван се опишува како „вжештено“, со потенцијал да се прошири во конфликт со пошироки последици. Паралелно, војната во Украина според дел од испитаниците може да премине во „замрзнат“ судир, со ослабена Русија која се обидува да ја задржи позицијата преку долгорочна нестабилност, наместо преку брзи промени на терен.
Во овие процени се провлекува и уште една загрижувачка линија: околу 40% од анкетираните предвидуваат можност за уште една светска војна во следната деценија. Дури и кога тоа сценарио не се смета за неизбежно, самото присуство на таква прогноза покажува колку е висока перцепцијата на ризик.

Технологија, пари и институции, свет во кој правилата попуштаат

Анкетата предвидува дека НАТО ќе опстане, но ќе се промени суштински, со поинаква распределба на тежината и одговорностите. Европа може да стане поавтономна, но сепак да заостанува зад Кина и САД според клучните показатели на моќ. Истовремено, се очекува повеќе држави да стекнат нуклеарно оружје, со спомнат Иран како можен пример, што ја крева тензијата дури и без директна употреба на такво оружје.
На технолошки план, вештачката интелигенција во рок од една деценија би можела да се изедначи или дури да ги надмине човечките способности во одредени задачи, а тоа отвора нови дилеми за безбедност, економија и контрола. На финансиски план, доларот веројатно останува водечка светска валута, но експертите предупредуваат да се следи влијанието на криптовалутите и паралелните системи. Конечно, како еден од најтешките делови од прогнозата, се посочува слабеење на демократијата и ерозија на денешниот мултилатерален систем, со ризик меѓународните институции да губат авторитет токму кога на светот му треба повеќе координација, особено околу климата и ресурсите, каде се најавуваат и „војни за вода“ како тема што ќе расте