Австрија ја отвори темната архива на „Сараевско сафари“

Австриските истражни органи отворија постапка за едно од најмрачните поглавја поврзани со опсадата на Сараево, откако повторно се појавија наводи за таканареченото „Сараевско сафари“, случај што со години предизвикува шок, неверување и длабока морална вознемиреност.

Според информациите што се предмет на проверка, две лица се нашле под лупа на австриските власти поради сомнежи дека за време на војната во Босна и Херцеговина плаќале значителни суми за да учествуваат во насилство врз цивили во опколено Сараево.

Станува збор за тврдења кои отвораат тешки прашања за воени злосторства, одговорност и за улогата на странски државјани кои, според наводите, не биле дел од редовни воени структури, туку доаѓале со сосема поинаква, застрашувачка намера.

Во центарот на случајот се наводите дека богати странци пристигнувале на позиции околу градот и плаќале за да пукаат кон цивилно население. Австриските власти засега не излегуваат со конечни заклучоци, но самото отворање на постапката покажува дека случајот се третира со сериозност.

Наводи што повторно ја потресоа јавноста

Терминот „Сараевско сафари“ со години се појавува во сведоштва, истражувања и јавни дискусии. Тој се користи за да се опише наводна пракса во која странски државјани, водени од морбидни мотиви, доаѓале во зоните околу опколениот град.

Според дел од тврдењата, тие не биле таму како војници, новинари или хуманитарци. Напротив, се сомничи дека плаќале за пристап до позиции од каде што можеле да учествуваат во напади врз луѓе кои се обидувале да преживеат во град под постојан притисок.

Особено вознемирувачки се наводите дека меѓу жртвите имало и најранливи категории цивили. Токму затоа случајот предизвика силни реакции, не само во регионот, туку и пошироко во Европа.

Поранешната австриска министерка за правда Алма Задиќ остро реагираше на информациите, оценувајќи дека самата идеја некој да плати за намерно насилство врз невини луѓе претставува речиси незамислива форма на бруталност.

Истрагата не се темели само на едно сведоштво

Повод за повторно отворање на оваа тема, според извештаи, бил истражувачкиот труд на новинарот Ецио Гавацени. Сепак, австриските власти нагласуваат дека нивната постапка не се потпира само на еден извор.

Според достапните информации, истражителите разгледуваат повеќе независни материјали и сведоштва. Тоа е важно, бидејќи ваков случај бара внимателна проверка, цврсти докази и јасна разлика меѓу јавни тврдења и правно докажани факти.

Во јавноста се споменуваат и сведоштва за луѓе кои, наводно, по такви активности се враќале во нормален живот, далеку од ужасот што го преживувало Сараево. Токму таа спротивност ја прави приказната уште потешка за разбирање.

Случајот повторно ја отвора и пошироката дебата за тоа колку злосторства од војните на Балканот сè уште остануваат недоволно истражени, недокажани или заборавени од меѓународната јавност.

Сараево како симбол на страдање и отпор

Контекстот на овие наводи се враќа во периодот од 1992 до 1995 година, кога Сараево беше под долготрајна опсада. Тоа беше еден од најтешките периоди во поновата европска историја.

Според официјалните податоци, за време на опсадата животот го загубиле повеќе од 11.500 луѓе, а над 50.000 биле повредени. Зад овие бројки стојат семејства, улици, училишта, болници и секојдневие претворено во борба за преживување.

Австриската истрага сега треба да покаже дали наводите за учество на странски државјани можат да добијат правна потврда. Доколку се обезбедат докази, случајот би можел да стане едно од највознемирувачките потсетувања дека злосторствата од војната не завршуваат со молк.

За Сараево, ова не е само правно прашање. Тоа е прашање на меморија, достоинство и правда за цивилите кои живееја под опсада, додека светот премногу често гледаше од страна.