Научниците предупредуваат: Татковците умираат по раѓање на дете, а системот речиси не ги гледа

Татковците често исчезнуваат од јавната слика кога се зборува за ризиците по раѓањето на дете, но ново истражување отвора прашање што долго стоело во сенка. Додека смртноста на мајките веќе се третира како сериозен здравствен проблем, научниците предупредуваат дека и дел од татковците умираат во првите години од животот на детето, а системот речиси не ги следи тие случаи. Најалармантно е тоа што голем дел од овие смртни случаи се поврзуваат со причини што можеле да се спречат, како насилство, несреќи, предозирање и тешки ментално-здравствени кризи. Истражувачите ова го нарекуваат огромна слепа точка во јавното здравје.

Научниците од Нортвестерн универзитетот анализирале податоци за сите 130.267 бебиња родени во Џорџија во 2017 година. Потоа провериле дали нивните татковци починале во наредните пет години, до 2022 година. Резултатите отвораат тешка тема што ретко влегува во здравствените извештаи.

Истражување што открива тивка семејна криза

Според студијата, во период од пет години починале 796 татковци. Од тие случаи, дури 60 проценти биле поврзани со причини што можеле да се спречат. Тоа не е мала бројка. Тоа е аларм дека семејствата губат родител во време кога детето најмногу има потреба од стабилност.

Истражувачите посочуваат дека досега фокусот најчесто бил насочен кон мајките во првата година по породувањето. Тој фокус е важен. Но татковците речиси останале надвор од системот, иако нивната смрт може длабоко да го погоди детето, партнерката и целото семејство.

Студијата е објавена во JAMA Pediatrics, а авторите велат дека ова е една од првите анализи што систематски ја гледа смртноста на татковците по раѓањето на детето. Тоа ја прави темата уште поважна. Не се работи само за бројки, туку за животни приказни што институциите досега слабо ги гледале.

Причините не се само медицински, туку и социјални

Водечкиот автор, доктор Крег Гарфилд, вели дека податоците покажуваат јасна празнина. Татковците умираат во првите години од животот на своето дете, но нема доволно системи што би помогнале да се разбере како тие загуби може да се спречат. Тоа е проблем што бара поширок одговор.

Наодите потсетуваат на нешто што веќе се гледа кај смртноста на мајките. Ризикот не зависи само од биологијата. Голема улога имаат притисокот, сиромаштијата, насилството, недостигот од поддршка и животните околности. Кога човек станува родител, товарот не исчезнува. Понекогаш станува уште потежок.

Научниците нагласуваат дека присуството на таткото е поврзано со подобри здравствени исходи за детето и семејството. Кога таткото го нема, последиците може да се почувствуваат долго. Детето губи емоционална, практична и финансиска поддршка во период што ја обликува неговата иднина.

Парадокс што ги изненадил научниците

Иако дел од татковците умираат од спречливи причини, студијата открила уште еден интересен податок. Генерално, мажите што станале татковци имале пониска стапка на смртност од мажите што не биле татковци во истиот период во Џорџија. Тоа ги изненадило истражувачите.

Кај мажите на возраст од 30 до 34 години, стапката на смртност кај татковците изнесувала 120 на 100.000 мажи. Кај мажите што не биле татковци, бројката била 231 на 100.000. Овој податок сугерира дека татковството може да има заштитен ефект, но научниците сè уште не знаат зошто.

Можно е родителството да носи нова цел, поголема одговорност или промена во животниот стил. Но тоа не смее да го намали алармот. Ако одредена група татковци сепак умира од причини што можат да се спречат, тогаш системот мора да реагира порано.

Смртта на родител остава длабока трага врз детето

Гарфилд, кој работи како педијатар, вели дека во болничката практика видел мајки што се соочиле со ненадејна загуба на партнер додека нивното дете било во најранлив период. За него, тоа не е статистика. Тоа е момент кога едно семејство одеднаш останува без столб.

Тој нагласува дека смртта на кој било родител има огромни последици врз детето. Особено во првите години од животот. Токму тогаш се гради сигурност, поврзаност и чувство дека светот е стабилно место.

Пораката на научниците е јасна. Татковците не смеат да останат невидливи во здравствените системи. Ако мајчинството и татковството се клучни моменти за целото семејство, тогаш и грижата мора да ги опфати двата родители. Не само кога проблемот ќе стане трагедија, туку многу порано.