Холандија ја кочи Србија на патот кон ЕУ: Без владеење на правото нема нов кластер

Европската комисија повторно го турка предлогот за отворање на Кластер 3 во пристапните преговори со Србија, но планот наиде на силен отпор меѓу дел од земјите-членки. Најгласна е Холандија, која не е подготвена да даде зелено светло поради загриженост за владеењето на правото.

За Белград ова е уште едно одложување на процесот што веќе со години стои заглавен. За дел од европските влади, пак, отворањето нов кластер без доволно демократски и судски реформи би испратило погрешна порака.

Комисијата сака забрзување, членките бараат гаранции

Европската комисија смета дека Србија направила доволен напредок во одредени области за да се отвори Кластер 3. Во Брисел проценуваат дека проширувањето не е само технички процес, туку и геополитичка алатка за врзување на Западен Балкан поблиску до Европската унија.

Но токму тука почнува судирот. Некои членки предупредуваат дека геополитиката не смее да ги замени критериумите. Според нив, кандидатите не треба да бидат наградени ако нема јасен напредок во владеење на правото, медиумски слободи, судска независност и усогласување со надворешната политика на ЕУ.

Холандија го држи клучот за блокада

Холандија јасно стави до знаење дека во овој момент не го поддржува отворањето на Кластер 3. Нејзиниот став е дека напредокот мора да биде заснован на реални заслуги, а не на политичка потреба да се забрза процесот.

Според дипломатски информации, отпор има и кај други земји-членки. Дел од нив ја посочуваат состојбата со владеењето на правото, додека други не можат да го игнорираат фактот дека Србија и натаму не воведе санкции кон Русија поради војната во Украина.

Белград: Ова требаше одамна да се случи

Српскиот министер за европски интеграции Немања Старовиќ оцени дека отворањето на Кластер 3 одамна требало да се случи. Според него, Србија речиси пет години стои на истата точка, иако државната администрација спровела реформи што заслужуваат барем скромен напредок.

Белград предупредува дека новото одложување може да ги зајакне антиевропските сили во Србија и пошироко. Аргументот е јасен: ако ЕУ не испраќа позитивен сигнал кога има напредок, тогаш евроскептиците добиваат нова политичка муниција.

Кластер 3 како тест за довербата во проширувањето

Отворањето на Кластер 3 не значи автоматско членство, ниту брз влез во Европската унија. Но тоа би било симболичен и политички важен чекор, бидејќи би покажало дека преговорите со Србија повторно се движат.

Сепак, противниците на отворањето предупредуваат дека ЕУ ризикува да ја наруши сопствената кредибилност ако напредокот го мери според геополитички потреби, а не според конкретни реформи. Токму затоа оваа дебата е поголема од Србија.

Проширувањето меѓу политика и принципи

Случајот со Србија ја открива пошироката дилема во Европската унија: дали проширувањето треба да се користи како алатка за влијание во регионот или како строго условен процес во кој секоја земја мора прво да ги исполни правилата.

За Вучиќ, отворањето на Кластер 3 би било важен политички сигнал. За Холандија и скептичните членки, тоа би било прерано. Одлуката бара едногласност, а токму таму Србија во моментов ја губи европската битка.