МАСАКР ВРЗ МАКЕДОНСКАТА ЕКОНОМИЈА: Рударството во слободен пад – отпуштања во Саса и Злетово?

Македонската економија се наоѓа пред сериозен структурен предизвик. Податоците за остриот пад на индустриското производство и континуираното намалување на бројот на професионални рудари отвораат алармантни прашања за иднината на нашиот извозен сектор. Иако рударството со години наназад е еден од столбовите кои носат значаен девизен прилив во земјата, во мај 2026 година реалноста на терен покажува дека нови концесии и капитални инвестиции речиси и да нема, а дел од постојните капацитети веќе се соочуваат со сериозни оперативни проблеми.

Во Македонија во моментов егзистираат само четири активни рудници за металични суровини. Тоа се рударските комплекси Тораница, Злетово, Саса и Бучим-Боров Дол. Кај сите нив се забележува природен пад на капацитетите со тек на времето, како и континуирано опаѓање на квалитетот на самата руда, што директно резултира со послаби показатели во рамки на индустриското производство. Како дополнителен социјален товар, кај дел од овие капацитети во моментов сериозно се евалуираат и планови за можни итни отпуштања на вработените работници.

Парадоксот Иловица-Штука: Инвестиција од 340 милиони евра во траен застој

И покрај очигледната потреба од економски реформи, Македонија во минатото сопираше сериозни инвестициски проекти. Пример за тоа е блокираниот рудник за бакар во Казандол, но уште подраматична е состојбата со мега-проектот „Иловица – Штука“. Оваа инвестиција беше најблиску до почеток со работа, но во последен момент претходната Влада ја повлече Одлуката за спојување на концесиите, со што го доведе целиот процес во правен и институционален лавиринт.

Економските загуби од овој застој, според официјалните пресметки на компанијата инвеститор, се енормни:

• Директен удар врз БДП: Целосното активирање на рударскиот комплекс „Иловица – Штука“ би значело директно зголемување на бруто домашниот производ (БДП) за фантастични 3% на годишно ниво.
• Масовно вработување: Планот предвидува генерирање на приближно 1.000 директни работни места во почетната фаза на изградба и уште 500 постојани работни места за време на редовната експлоатација.
• Полумилијарда во буџетот: Имајќи ја предвид рекордната актуелна цена на бакарот на светските берзи, рудникот во текот на својата работа би ѝ донел на државната каса чист прилив од над 500 милиони евра.

„Речиси 40 години во Македонија се нема отворено ниту еден нов и поголем рудник. Падот во овој сектор е целосно очекуван, иако токму рудниците за металични суровини се клучни носители на националното БДП“, беше истакнато на последниот брифинг на министерката за енергетика, рударство и минерални суровини, Сања Божиновска.

Европски филтер за екологија: Нови закони за рударство и геологија

За да се надмине повеќегодишната социјална загриженост на граѓаните околу заштитата на животната средина, ресорното министерство информираше дека во завршна фаза е изработката на целосно новиот Закон за геологија и Законот за рударство. Овие нови правни решенија се комплетно усогласени со строгата европска регулатива и ЕУ директивите, што наложува концесионерите да применуваат исклучиво највисоки еколошки и технолошки стандарди при откопувањето и преработката.

Советникот за рударство во Министерството, Филип Петровски, за време на своето социјално гостување во емисијата „Топ тема“, децидно посочи дека рударството досега било недозволиво запоставено во државните стратегии. Сепак, тој смирува дека модерната експлоатација на стратешките минерални суровини денес се врши со најсовремени светски методи кои нудат максимална заштита на природата. Властите се децидни – сè додека потенцијалните инвеститори не ги исполнат до последен сите строги европски критериуми, Министерството под ниту еден услов нема да издава финални дозволи за експлоатација на терен.