Софија со нови уцени: Бугарија бара да признаеме дека Охридската архиепископија има бугарски корени

Ваквиот загрижувачки впечаток во домашната јавност директно произлегува од најновите јавни настапи и контроверзни изјави на истакнатиот бугарски историчар и копретседавач на Заедничката македонско-бугарска историска комисија, Ангел Димитров, кој во своето последно обраќање јасно оцени дека една од најтешките и најкомплексни теми во досегашната работа на Комисијата е токму отвореното прашање за Охридската архиепископија, инсистирајќи на тезата дека таа претставува директен и недвосмислен континуитет на средновековната Бугарска патријаршија. Во своето опсежно интервју дадено за бугарските медиуми, Димитров отворено ја обвини македонската страна дека свесно избегнува да се соочи со наводните историски факти кои се тесно поврзани со Охридската архиепископија, нагласувајќи дека токму ова суштинско прашање ќе остане еден од најголемите предизвици во понатамошната работа на Историската комисија и ќе претставува сериозен камен на сопнување во идните билатерални односи меѓу Скопје и Софија.

Судир на историографиите и борба за црковното наследство

Прашањето за вистинскиот карактер и историското наследство на Охридската архиепископија претставува точка на длабоко и суштинско разидување меѓу македонската и бугарската историографија, бидејќи бугарските историчари цврсто и непоколебливо застануваат зад својата теза дека оваа древна Архиепископија е всушност директен правен и институционален континуитет на средновековната Бугарска патријаршија. Нивниот главен аргумент, кој постојано се користи во академските дебати, се темели првенствено на историските повелби издадени од византискиот цар Василиј II во текот на 1019 и 1020 година, каде што црквата официјално е именувана како „Архиепископија на Бугарија“, надополнувајќи го тоа со фактот што нејзините духовни поглавари во текот на целиот нејзин 750-годишен период на постоење ја носеле официјалната титула „Архиепископ на цела Бугарија“.

Од друга страна, македонската научна фела и еминентните историчари категорично и аргументирано ги отфрлаат ваквите бугарски тврдења, детално објаснувајќи дека терминот „Бугарија“ во специфичниот византиски контекст кој владеел во текот на 11-от век имал исклучиво административно-политичко, а никако етничко значење какво што денес се обидува да му се припише од страна на источниот сосед. Македонската наука со огромна гордост потенцира дека Охридската архиепископија е вистинска автохтона словенска црква која израснала директно од просветителското дело на Свети Климент Охридски, опслужувајќи го доминантно македонското население на овие простори, и дека токму таа го претставува она цврсто историско јадро врз кое е целосно легитимно возобновена современата Македонска православна црква – Охридска архиепископија.

„Во Македонија и понатаму постои антибугарска пропаганда која е присутна уште од 1944 година до денес, и токму тоа е една од главните причини поради кои историските спорови меѓу двете држави остануваат нерешени.“

Проширување на условите и континуиран политички притисок

Ваквите провокативни изјави на Димитров доаѓаат во еден исклучително деликатен период кога од бугарска страна сè почесто се испраќаат недвосмислени пораки дека сложениот процес на европска интеграција на Македонија нема да заврши само со евентуалното внесување на Бугарите во државниот Устав, туку дека напротив, сè погласно ќе се отвораат разни историски, идентитетски и културни прашања кои иако формално не се дел од официјалните европски критериуми, практично стануваат главно средство за вршење на перманентен политички притисок врз македонските власти. Токму поради овие причини, бројни домашни политички аналитичари сериозно предупредуваат дека следниот голем фронт во билатералниот спор меѓу Скопје и Софија би можел да биде токму прашањето за историското наследство на Охридската архиепископија, што за македонските граѓани одамна не претставува само обична академска дебата меѓу историчарите, туку витално прашање кое директно задира во националниот идентитет, духовното наследство и сувереното право на сопствен историски континуитет.