Заборавениот дел од мозокот можеби ја крие тајната на бистриот ум во староста

Заборавениот дел од мозокот сè почесто влегува во центарот на научното внимание. Децении наназад, малиот мозок главно се поврзуваше со рамнотежа, координација и движење. Но ново истражување објавено во Nature Neuroscience отвора многу поголема приказна. Научниците сега гледаат дека овој мал, но исклучително густ дел од мозокот може да има важна улога во памтењето, вниманието и менталната острина во староста. Тоа носи охрабрувачка порака за сите што стравуваат од заборавање, побавно размислување и когнитивен пад со годините.

Малиот мозок не е само центар за рамнотежа

Малиот мозок зафаќа околу 10 проценти од вкупниот волумен на мозокот. Но тука доаѓа изненадувањето. Тој содржи повеќе од три четвртини од сите неврони во човечкиот мозок.

Токму затоа научниците сè почесто го гледаат како многу повеќе од контролен центар за движење. Неговата улога може да се протега кон памтење, говор, планирање, учење и просторно снаоѓање. Ова го прави многу поважен играч отколку што долго се мислеше.

Новото истражување покажува дека луѓето со поголем волумен на одредени делови од малиот мозок постигнуваат подобри резултати на тестови за когнитивни способности. Тоа не значи магична заштита, но значи силна врска што науката не смее да ја игнорира.

Податоци од илјадници луѓе ја зајакнаа тезата

Истражувачите од Универзитетот Принстон најпрво анализирале магнетни резонанци и резултати од тестови кај повеќе од 700 возрасни лица. Тие биле дел од проектот Human Connectome.

Тестовите ги проценувале краткорочното памтење, вниманието, јазичните способности, просторната ориентација и способноста за визуелизација на тридимензионални објекти. Резултатите покажале јасна насока: поголем волумен во задните региони на малиот мозок се поврзал со подобро зачувани ментални способности.

За да не остане сè на еден примерок, научниците провериле податоци и од повеќе од 35.000 испитаници од Биобанката на Обединетото Кралство. Резултатите биле речиси исти. Тоа му дава поголема тежина на откритието.

Охрабрувачки сигнал и кај Алцхајмерова болест

Еден од најинтересните делови од истражувањето се однесува на луѓе во рани фази на Алцхајмерова болест. Научниците анализирале податоци од околу 1.350 лица од САД и Канада.

Меѓу нив, повеќе од 600 имале зголемено наталожување на амилоидни плаки, еден од главните белези на Алцхајмеровата болест. И кај оваа група, поголемиот волумен на малиот мозок се поврзал со подобри резултати на тестови за памтење и размислување.

Ова укажува дека малиот мозок може да придонесе за таканаречена когнитивна резерва. Тоа е способност на мозокот да продолжи да функционира што е можно подобро, иако веќе постојат промени или оштетувања.

Нова врата во разбирањето на стареењето

Современата неврологија веќе не го гледа малиот мозок како тивок помошник задолжен само за движење. Сè повеќе докази го поврзуваат со сложени процеси како планирање, донесување одлуки, работна меморија и обработка на јазик.

Неговата важност се гледа и преку состојба позната како церебеларен когнитивно-афективен синдром. Таа може да се појави по оштетување на малиот мозок и да предизвика проблеми со мислењето, емоциите и однесувањето.

Со други зборови, делот од мозокот што некогаш се сметаше за „механичар“ на движењето можеби има многу подлабока улога. Тој може да биде дел од заштитниот систем на умот во староста.

Науката е внимателна, но надежта е реална

Авторите на истражувањето сепак предупредуваат дека резултатите покажуваат поврзаност, а не директна причина и последица. Засега не е докажано дека поголем мал мозок сам по себе спречува когнитивен пад.

Истражувањето кажува нешто друго: меѓу овие две појави постои силна врска. Тоа е доволно важно за да се отвори нов правец во проучувањето на стареењето, памтењето и Алцхајмеровата болест.

Научниците исто така нагласуваат дека повеќето испитаници биле од бела раса и со повисоко образование. Затоа идните истражувања треба да проверат дали истите резултати важат и за поширока популација.

Ако следните студии ги потврдат овие наоди, малиот мозок може да стане важна цел за нови терапии. Тоа би можело да помогне во зачувување на менталните способности и квалитетот на животот во постара возраст.