Нема опасност за Земјата, но астрономите внимателно го следат необичниот лунарен удар

Отфрлен горен степен од ракета „Falcon 9“ на компанијата SpaceX се движи кон Месечината и, според актуелните пресметки, треба да удри во нејзината површина на 5 август 2026 година. Не станува збор за цела ракета, ниту за објект што претставува опасност за Земјата. Астрономите го следат означениот објект 2025-010D, додека научни тимови подготвуваат набљудувања со надеж дека ќе го забележат краткиот блесок, облакот од прашина или новиот кратер по ударот.

Ударот се очекува рано на 5 август

Најновите пресметки покажуваат дека ракетниот степен ќе ја погоди Месечината околу 06:35 часот по координирано светско време, односно околу 08:35 часот по македонско време. Местото на ударот се очекува во близина на кратерот Ајнштајн, на осветлен дел од лунарната површина во близина на работ што се гледа од Земјата.

Објектот ќе се движи со брзина од приближно 2,4 километри во секунда. Бидејќи Месечината речиси нема атмосфера, ракетниот степен нема постепено да согори како отпад што навлегува во атмосферата на Земјата, туку ќе стигне до површината со голема брзина.

Остаток од мисијата со два лунарни модули

Горниот степен потекнува од лансирањето извршено на 15 јануари 2025 година. „Falcon 9“ тогаш ги испрати кон Месечината американскиот модул „Blue Ghost Mission 1“ и јапонскиот „Hakuto-R Mission 2“.

По одвојувањето на товарот, степенот останал во сложена орбита во системот Земја – Месечина. Неговото движење подолго време го следел независниот астроном Бил Греј, автор на софтверот „Project Pluto“, кој во 2025 година пресметал дека објектот ќе заврши на траекторија за судир со Месечината.

НАСА и астрономите подготвуваат набљудувања

Лабораторијата за млазен погон на НАСА ја вклучи траекторијата на објектот во системот „Horizons“. Институтот SSERVI, кој е поврзан со НАСА, организираше и стручна дискусија за можните начини на набљудување.

Во нов научен труд, истражувачи од повеќе институции наведуваат дека блесокот и исфрлената прашина потенцијално би можеле да се набљудуваат со инструменти на Земјата или во вселената. Сепак, точната јачина на светлината и големината на облакот не можат однапред прецизно да се предвидат.

Дали ударот ќе се гледа од Земјата?

Иако местото ќе биде на страната на Месечината свртена кон нас, шансите обичните набљудувачи да видат нешто со голо око се практично непостоечки. Дури и за професионалните телескопи задачата ќе биде тешка, бидејќи ударот ќе се случи на осветлен терен и многу блиску до работ на лунарниот диск.

Можно е да се појави многу краток блесок или облак од прашина осветлен од Сонцето. Некои експерти сметаат дека појавата може да биде забележлива со чувствителни инструменти, додека други проценуваат дека ќе биде исклучително тешко или невозможно да се сними од Земјата.

Нема опасност за Земјата или за луѓето

Очекуваниот судир не претставува закана за Земјата, луѓето или познатата оперативна инфраструктура на Месечината. Природни метеороиди редовно ја погодуваат лунарната површина, а во минатото и вселенските агенции намерно насочувале делови од летала кон Месечината за научни истражувања.

Овој настан, сепак, повторно го отвора прашањето за управувањето со вселенскиот отпад. Со зголемувањето на бројот на мисии кон Месечината, неконтролираното оставање ракетни степени во долготрајни орбити може да стане сè поважен безбедносен и научен проблем.