Весна Љ.
Едно мрачно јулско утро во далечната 1945 година, американските научници и воениот персонал ја детонираа првата нуклеарна бомба во светот во оддалечените пустински предели на Нови Мексико. Оваа силовита експлозија ослободи енергија еквивалентна на 25.000 т ТНТ, целосно го испари челичниот кула-носач и го претвори околниот песок во радиус од 300 метри во полурадиактивно стакло. Научниците подоцна го нарекоа ова бледозелено и црвено стакло „тринитит“, по култната локација на тестот – Тринити (Trinity).
-
Џаст До Ит!
699 ден
524.25 ден
Денес, повеќе од 80 години подоцна, најновата научна студија објавена во престижното списание PNAS открива дека некои примероци од реткиот црвен тринитит кријат специфични кристали кои не можат да се најдат никаде на друго место во природата. Ова истражување беше поттикнато од претходното откритие на необичен квазикристал богат со силициум во истиот материјал, што сугерираше дека екстремните услови на нуклеарниот удар кријат уште непознати тајни за начинот на кој материјата се организира под притисок во 2026 година.
Фатени во кафез: Како изгледа уникатната структура на новиот клатран?
Тимот предводен од Лука Бинди, реномиран минералог од Универзитетот во Фиренца (Италија), ги искористи најнапредните методи на електронска микросонда и дифракција на рендгенски зраци за да го испита овој екстремен материјал. Изразената јаркоцрвена боја на овој специфичен тринитит потекнува од стопените метални капки од дезинтегрираната кула и околната опрема, кои останале заробени во течниот силициум во моментот на детонацијата.
Во внатрешноста на овој примерок, истражувачите открија досега невиден клатрантен кристал. Клаткратите претставуваат специфичен тип на кристална структура во која еден елемент формира цврст дигитален „кафез“, заробувајќи други атоми во својата внатрешност. Во овој случај, атомите на силициум формирале оклоп околу атомите на бакар и калциум во сложени 12-страни и 14-страни кристални решетки. Овој тип на атомски распорет е екстремно редок во природата, особено кога станува збор за неоргански соединенија.
| Физички / Хемиски параметар | Измерени вредности на локацијата Тринити | Споредбен научен контекст |
|---|---|---|
| Температура на создавање | Над 1500°C | Ги топи сите стандардни карпи и земјени минерали. |
| Краток притисок на ударот | 8 гигапаскали (GPa) | Еквивалентно на притисокот длабоко под Земјината кора. |
| Атомска конфигурација | Силициумски кафез со бакар и калциум | Првпат евидентирано како нуспроизвод на атомска бомба. |
„Екстремните настани како нуклеарните експлозии, паѓањето на молњите или силовитите метеорски удари можат да создадат целосно нови минерални фази и структури кои го прошируваат нашето фундаментално разбирање за материјата“, дециден е италијанскиот научник Лука Бинди.
Горните граници на минералогијата: Резултати од математичката анализа
За време на лабораториските испитувања во 2026 година, научниците ја истражуваа и теоретската можност дали овој нов откриен клатран е всушност директен претходник на претходно опишаните тринититски квазикристали. Сепак, прецизната математичка анализа на решетката покажа дека таквата поврзаност е малку веројатна.
И покрај тоа, деталното проучување на овие специфични врски им помага на експертите комплетно да ја пополнат празнината во знаењето за горните физички граници на формирање на минералите во услови кои воопшто не можат да се реплицираат во стандардна лабораторија. Силината на атомскиот блесок принудила елементи кои инаку никогаш не реагираат меѓусебно да изградат стабилни географски врски, отворајќи ново поглавје во физиката на цврсти тела.
