Бихаќка замолкна за марихуаната: Струмичката заплена го отвори старото прашање

Кога политичкиот пи-ар ќе налета на сопствената тема, штетата најчесто доаѓа без помош од противникот.

Во последните денови повторно се отвори една од најтешките и најопасните јавни теми, канабисот и шверцот со дрога, но не преку јасни факти и институционални одговори, туку преку партиски соопштенија, меѓусебни обвинувања и тврдења што повеќе личат на пропагандна битка отколку на сериозно расчистување.

Текстот што го сподели Курир ја гради поентата на тезата дека СДСМ „замолчува“ за марихуаната и дека најголемите заплени водат кон југоистокот, конкретно Струмица, додека паралелно се актуелизира и приказната за дрога запленета во Србија за која се тврди дека „поминала преку Македонија“. Во таа конструкција, авторот оди чекор подалеку и наративно поврзува „плантажи“, „медицински канабис“, поранешни владини политики и луѓе со политичко влијание, па дури и го вметнува Дубаи како симболичен крај на траекторијата на моќта и одговорноста.

Клучниот проблем со ваквиот пристап е што темата дрога не е простор за партиско надвикување, туку за истраги, докази, обвиненија, судски постапки и мерливи резултати. Ако постои најголема заплена, таа мора да има јасна правна трага: каде е најдена, кој ја поседувал, кој ја транспортирал, кој профитирал, каква мрежа стои зад тоа и што направиле институциите. Сè друго се претвора во политички театар, во кој јавноста останува со гнев, недоверба и чувство дека „некој нешто крие“, без да добие чист одговор.

Истовремено, се користи позната техника: кога се појавува непријатна тема, едниот табор ја насочува светлината кон „историската вина“ на другиот, а другиот возвраќа со „актуелната одговорност“ на првиот. Во таква спирала, вистинското прашање се губи: дали државата има капацитет да спречи производство и шверц, дали контролите на граница функционираат, дали се гони организираниот криминал или се гони само „ситната риба“, и дали законските рамки за медицински канабис се спроведуваат со строг надзор или служат како параван.

Заплени, граници и пропусти: каде завршува пи-арот, а каде почнува одговорноста

Во текстот се спомнува заплена од „18 тони“ во Струмица и се прави паралела со претходни случаи, вклучително и референца на ОХИС и „десет тони“, како и тврдења дека дел од дрогата во други акции „протекувала“ од југот. Ако ваквите наводи се точни, тогаш тие не смеат да останат на ниво на „јавна тајна“ или политичка досетка. Тие мора да бидат предмет на транспарентна истрага и јавна комуникација од институциите: обвинителство, полиција, царина, финансиска полиција, судови.

Кога се спомнува дека дрога „поминала преку граница“, тоа веднаш отвора две можности. Првата е криминална мрежа со логистика, корупција и внатрешни помагачи. Втората е институционален пропуст или слабост во системот. Во двата случаи, јавноста има право да бара одговори со имиња, датуми, документи и постапки, не со партиски слогани.

Затоа, прашањето не е кој напишал поостро соопштение, туку кој ќе ја расветли линијата: производител, посредник, транспорт, складирање, излезни точки и финансиски токови. Без тоа, секое политичко препукување личи на натпревар кој ќе „собере“ повеќе кликови, а не кој ќе исече криминална инфраструктура.

„Медицински канабис“ и довербата што се троши најбрзо

Особено чувствителен дел е делот каде што се прави алузија дека легализацијата и лиценцирањето за медицински канабис било почеток на проблем што „немало да заврши со медицина“. Ова е точка што ја влече јавноста со години: дали моделот бил поставен со строг надзор или со дупки што ги користат луѓе со врски и капитал.

Тука мора да се направи разлика меѓу политика и доказ. Политички, секој може да тврди дека „сите знаеле“ и дека „било јавна тајна“. Но правно, важат само факти: лиценци, инспекциски записници, финансиски траги, извозни документи, преработка, складирање, уништување, број на растенија, проценти на активни супстанци, договори со странски партнери и, најважно, дали производството се движело во рамките на дозволеното.

Ако државата дозволила сектор со висок ризик да функционира со слаб надзор, тогаш не е доволно политичко „дистанцирање“. Потребна е системска реконструкција: јасни критериуми, силни инспекции, дигитално следење, нулта толеранција за злоупотреби и јавни извештаи. Инаку, секоја наредна заплена ќе се користи како муниција во дневна политика, а не како аларм за реформи.

Дубаи, екстрадиција и симболиката на „недостижност“

Во завршницата, текстот го вметнува Дубаи како место каде „случајно немаме договор за екстрадиција“, со јасна политичка инсинуација. Оваа линија е ефектна за наслов, но е проблематична ако остане без факти. Договорите за екстрадиција се државни прашања со дипломатски и правни детали, а нивната употреба во дневна партиска реторика може да изгледа како лесен удар, но не ја решава суштината.

Она што навистина го интересира јавноста е многу попросто: дали институциите се доволно силни да стигнат до организаторите, без разлика каде се наоѓаат, и дали државата има механизми да бара меѓународна правна помош кога е потребно. Ако не, тогаш проблемот е поголем од една партија или еден случај, тоа е слабост на системот што ги охрабрува мрежите.

На крајот, најопасно е кога темата дрога се претвора во тема за партиски поени. Дрогата не гласа, но уништува семејства, здравје и безбедност. Ако постојат огромни заплени, тие се знак дека нешто се движи низ територијата, а не доказ дека некој „победил“ во комуникација. Победа има само кога ќе има пресечени канали, пресуди, конфискации и јасна превенција.

И затоа, наместо „кој кого насамарил“ во ПР-војната, јавноста треба да бара едно: институционална вистина, со документи, со одговорност и со резултат што не завршува во наслов, туку во судница.