Врховниот суд му зададе удар на Трамп: Децата родени во САД остануваат американски државјани

Врховниот суд на САД му зададе тежок удар на Доналд Трамп во една од најчувствителните имиграциски битки: децата родени на американска почва ќе продолжат автоматски да добиваат американско државјанство. Судот го отфрли обидот да се ограничат правата на децата чии родители се во САД без дозвола или со привремен престој, потврдувајќи дека 14-тиот амандман останува клучната уставна брана. Трамп веднаш го повика Конгресот да го укине правото на државјанство по раѓање, но одлуката покажа дека темата не е само политичка парола. Таа е длабоко врзана за Уставот, историјата и принципот дека раѓањето на територијата на САД носи американско државјанство.

Трамп на социјалните мрежи порача дека одлуката е „многу лоша“ за земјата, но дека може да се „надомести“ преку закон во Конгресот. Сепак, пресудата ја врати дебатата на суштинското прашање: дали претседател или законодавци можат да го стеснат значењето на 14-тиот амандман со политичка интервенција. Врховниот суд одговори јасно. Децата родени во САД од родители кои се незаконски или привремено присутни се под јурисдикција на Соединетите Држави и се државјани од раѓање.

Врховниот суд ја потврди уставната гаранција

Во центарот на случајот беше 14-тиот амандман, донесен по Граѓанската војна во 1868 година. Неговата формулација е една од најважните реченици во американското уставно право: сите лица родени или натурализирани во САД, и под нивна јурисдикција, се државјани на САД и на државата во која живеат.

Трамп се обиде да ја промени практиката преку извршна наредба. Неговата администрација тврдеше дека децата на луѓе без регулиран статус или со привремен престој не треба автоматски да добиваат државјанство. Тоа беше директен обид да се преиспита правило што повеќе од еден век е дел од американскиот правен систем.

Судот го отфрли тој пристап. Според одлуката, таквите деца се „под јурисдикција“ на САД и затоа се државјани при раѓање. Со тоа, судиите ја потврдија долгогодишната практика позната како jus soli, односно право на почвата.

Трамп бара нова битка во Конгресот

По поразот пред судот, Трамп веднаш ја префрли битката кон Конгресот. Тој порача дека правото на државјанство по раѓање треба да се укине со закон. Но токму тука почнува новата правна и политичка компликација.

Ако Врховниот суд вели дека правото произлегува од Уставот, обичен закон не може лесно да го избрише. Конгресот може да расправа, да предлага и да гласа, но секоја промена што директно се судира со 14-тиот амандман повторно би завршила пред судовите.

Затоа ова не е обична политичка битка меѓу демократи и републиканци. Ова е судир меѓу имиграциска агенда и уставна гаранција. А кога Уставот е во центарот, просторот за брзи политички решенија станува многу потесен.

Право што постои од 1868 година

Правото на државјанство по раѓање има долга историја во САД. По Граѓанската војна, 14-тиот амандман требаше да стави крај на расистичките правни толкувања што им го одземаа државјанството на луѓе родени во Америка. Тоа беше одговор на една од најмрачните правни страници во американската историја.

Со текот на времето, принципот се применуваше на речиси сите деца родени на американска територија, без оглед на имиграцискиот статус на нивните родители. Исклучоците се ограничени и специфични, како деца на странски дипломати.

Токму затоа обидот на Трамп беше толку голем. Тој не се обидуваше само да промени административна практика. Се обидуваше да ја смени логиката на едно од најпознатите уставни правила во САД.

Имиграцијата повторно станува главна политичка линија

Одлуката доаѓа во момент кога имиграцијата е една од најжешките теми во американската политика. Трамп со години го претставува правото на државјанство по раѓање како поттик за нелегална миграција. Неговите критичари, пак, велат дека уставните права не смеат да се менуваат преку страв и политички притисок.

Оваа пресуда им даде силен аргумент на организациите за граѓански права и имигрантските заедници. За нив, одлуката значи дека државата не може да создава нова категорија деца родени во САД, но без сигурен правен статус.

За поддржувачите на Трамп, пресудата е уште еден доказ дека судовите ја блокираат неговата имиграциска агенда. Тоа значи дека политичката битка нема да заврши со оваа одлука. Таа само ќе се пресели во Конгресот, медиумите и предизборната реторика.

Голем пораз за една од најострите политики на Трамп

Пресудата е голем пораз за Трамп затоа што ја урива една од најсимболичните точки во неговата имиграциска платформа. Ограничувањето на државјанството по раѓање беше претставувано како силен потег против нелегалната миграција, но судот оцени дека уставната гаранција не може така да се стесни.

Најважната последица е правната сигурност за децата родени во САД. Тие нема да зависат од статусот на родителите за да бидат признати како американски државјани. Тоа е порака што има огромна тежина за илјадници семејства.

Одлуката исто така ја потврдува границата на претседателската моќ. Извршната наредба може да промени политика, но не може да ја препише уставната норма кога судот јасно ја толкува поинаку.

Трамп сега ја отвора следната фаза и бара Конгресот да интервенира. Но Врховниот суд веќе ја постави рамката: децата родени на американска почва, од родители кои се под јурисдикција на САД, остануваат американски државјани од раѓање. Тоа е правната реалност што денес ја победи политичката порака.