Европа во шок: Трамп спремен да го жртвува НАТО за контрола врз ресурсите на Гренланд

„Договорот на векот“ стана кошмар за Алијансата: Трамп уценува – „Или Гренланд, или САД си одат од НАТО!“

Тензиите во трансатлантската заедница го достигнаа својот врв откако американскиот претседател Доналд Трамп ја фрли „нуклеарната дипломатска бомба“: закана за повлекување на САД од НАТО доколку Вашингтон не добие контрола врз Гренланд. По неуспешните преговори со Данска и локалните власти на островот, Трамп во изјава за магазинот „Тајм“ оцени дека „статус квото е неприфатливо“ и дека безбедноста на САД директно зависи од контролата врз овој арктички џин.

Битка за Арктикот: Зошто Гренланд е толку важен?

Ова не е само прашање на недвижнини, туку длабока геостратешка пресметка. Гренланд е клучот за „Студената војна на Арктикот“. Со топењето на мразот, се отвораат нови поморски рути кои драстично го скратуваат патот меѓу Азија и Европа, а островот лежи и врз огромни резерви на ретки земјени метали неопходни за технолошката индустрија, нафта и гас – ресурси кон кои агресивно гледаат и Кина и Русија.

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, се обиде да ја смири топката, но предупреди: „Арктикот добива сè поголемо геополитичко значење. Активностите на Русија и Кина таму се реалност, и затоа НАТО мора да биде присутен и обединет, а не разединет.“

Европа во дефанзива: Данска, Шведска и Германија на иста линија

Заканата на Трамп предизвика шок во европските престолнини. Данска реагираше остро, одбивајќи да преговара за суверенитетот на Гренланд, и најави итно зголемување на сопственото воено присуство на островот за да покаже дека може сама да го брани. Поддршка веднаш пристигна од клучните сојузници – Германија и Шведска (која како понова членка на НАТО е клучна за балтичката безбедност) порачаа дека безбедноста на Гренланд е колективна одговорност на Алијансата, а не ексклузивно право на САД.

Може ли Трамп навистина да го уништи НАТО?

Иако реториката е застрашувачка, аналитичарите укажуваат на правната кочница во Вашингтон. Конгресот на САД претходно донесе закон со кој се забранува претседателот еднострано да ја повлече земјата од НАТО без одобрение од Сенатот или акт на Конгресот. Сепак, штетата е веќе направена.

„Дури и да не може правно да излезе утре, самата закана дека Америка нема да ги брани сојузниците (Член 5) доколку не добие територијални отстапки, ја урива довербата која е темел на НАТО,“ предупредуваат експертите за безбедност. Ова е сигнал до Москва и Пекинг дека Западот е подлабоко поделен од кога било.