Белите траги зад авионите можеби ја загреваат планетата повеќе од CO₂

Белите траги зад авионите можат да ја загреваат климата колку, а понекогаш и повеќе од CO₂

Белите траги што остануваат зад авионите често изгледаат безопасно, но научните анализи сè појасно покажуваат дека тие можат да имаат климатски ефект споредлив со емисиите на јаглерод диоксид, а во одредени услови и поголем. Истражувањата укажуваат дека токму контраилите и контраил-цирусите, заедно со CO₂, се меѓу најголемите фактори во вкупното климатско влијание на авијацијата.

Причината е во тоа што овие ледени облаци се создаваат во многу студени и влажни слоеви од атмосферата, каде издувните гасови од авионите создаваат идеални услови за формирање мразни кристали. Кога тие ќе опстанат подолго, можат да ја задржуваат топлината што Земјата ја испушта кон вселената и така да создаваат дополнителен ефект на затоплување. :

Мала промена во висината може да направи голема разлика

Научниците велат дека зоните во кои се создаваат најпроблематични контраили често се многу широки по должина, но релативно тенки по висина. Затоа, во многу случаи е доволно авионот да лета неколку стотици метри повисоко или пониско за да го избегне слојот во кој се создаваат овие долготрајни траги. Оваа логика е основа на повеќе европски проекти за climate-optimised flight routing.

Практичните тестови веќе даваат охрабрувачки резултати. Во германскиот експеримент познат како „100 flights“, во кој учествуваа компании како Lufthansa и TUI fly, првичните анализи покажаа намалување на климатскиот ефект од околу 60 до 70 проценти кај тестирани летови, со многу мало дополнително трошење гориво.

Само мал дел од летовите прават најголем проблем

Една од најважните работи што ги покажуваат поновите анализи е дека не сите летови придонесуваат подеднакво. Според студија и анализа што ја цитира Transport & Environment, околу 3 проценти од летовите создаваат 80 проценти од затоплувањето од контраилите. Тоа значи дека со многу прецизно насочени промени кај релативно мал број летови, може да се добие голем климатски ефект.

Зошто ова сè уште не е стандардна пракса

И покрај тоа што идејата звучи едноставно, авиокомпаниите и регулаторите посочуваат дека главниот проблем е прецизното предвидување. За да се избегнат контраилите без непотребни обиколувања и поголема потрошувачка, потребни се многу точни метеоролошки модели што во реално време ќе покажат каде точно се наоѓаат опасните слоеви. Европската анализа на EASA и Европската комисија уште во 2020 предупреди дека пред масовна примена се потребни подобри метрики и сигурни модели за да се одреди колку дополнително гориво е оправдано ако тоа навистина носи вкупно намалување на климатската штета.

Со други зборови, научната идеја е силна, тестовите се ветувачки, но практичната примена бара подобро предвидување, координација меѓу авиокомпаниите и контролата на летање, како и јасни правила кога е оправдано летот малку да се помести по висина или рута. Засега, пораката од науката е јасна: белите траги зад авионите не се само визуелен ефект на небото, туку сериозен климатски фактор што веројатно долго бил потценуван.