Крај на една ера: Социјалните мрежи и видео мрежите официјално ја победија телевизијата

Традиционалните медиуми и нивните долгогодишни бизнис модели се наоѓаат пред најголемата егзистенцијална закана во својата историја. Најновиот, исклучително влијателен глобален извештај на Институтот за проучување на новинарството „Ројтерс“ (Reuters Institute), објавен денеска (16 јуни 2026 година), потврди дека потрошувачите на вести ширум светот сега масовно се свртуваат кон социјалните медиуми и видео платформите, целосно запоставувајќи ги класичните информативни канали. Оваа 2026 година се запишува како историска пресвртница во која новите дигитални платформи за првпат на глобално ниво го презедоа лидерството во информирањето на човештвото.

Падот на телевизијата и радиото: Што велат бројките на „Ројтерс“?

Истражувањето, кое традиционално се спроведува во соработка со Универзитетот во Оксфорд, годинава се базира на опсежни онлајн анкети на речиси 100.000 луѓе во 48 земји, реализирани од престижната агенција „YouGov“. Наодите се немилосрдни за традиционалните издавачи. Дури 54 проценти од испитаниците потврдиле дека добиле вести директно од социјалните мрежи или видео мрежите во последната недела, а оваа бројка се искачува на 56 проценти доколку во равенката се вклучат и напредните четботови со вештачка интелигенција како ChatGPT.

Со овој скок, социјалните платформи официјално ги надминаа сите досегашни столбови на класичното новинарство:

• Телевизиски вести: Паднаа на второ место со 52 проценти поддршка.
• Апликации и веб-страници на весници: Регистрираа 51 процент корисници.
• Радио информативни програми: Останаа на маргините со само 21 процент од публиката.

Џим Иган, главен автор на извештајот и поранешен висок извршен директор во Би-Би-Си (BBC), нагласува дека иако во одредени развиени европски земји традиционалните медиумски веб-сајтови сè уште успеваат да ја задржат предноста, глобалниот тренд е неповратен. Според него, подобро е да се размислува за ова повеќе како за постепено дигитално „лизгање“ (drift), отколку за нагла и неочекувана промена, но моментот е сепак од историска важност за цивилизацијата.

Младите целосно ги отфрлија традиционалните медиуми, довербата на историско дно

Статистиката станува уште поекстремна кога ќе се погледнат различните возрасни групи. Во глобалното истражување, дури тројца од десет испитаници изјавиле дека социјалните медиуми се нивниот апсолутно главен извор на информации, но меѓу младите на возраст од 18 до 24 години, овој процент изнесува неверојатни 50 отсто (половина од целата млада популација). Од друга страна, телевизијата останува водечки извор единствено кај повозрасната генерација – граѓаните на возраст над 45 и над 55 години.

Џим Иган (главен автор на извештајот):
„Оваа ситуација има драматични и очигледни импликации во однос на перспективите за дофат на публиката, нејзиниот ангажман и потенцијалот за монетизација на медиумите. Обемот на предизвикот во наоѓањето финансиски приходи за плаќање на реалното новинарско известување на терен е јасен од фактот што само 17 проценти од испитаниците на глобално ниво изјавиле дека плаќаат за информации преку интернет. Во меѓувреме, технолошките гиганти како Google и Meta го освоија огромниот колач од рекламниот пазар на сметка на класичните куќи.“

Дополнителен тежок удар за професијата е фактот што довербата во медиумите го допре своето историски најниско ниво откако се спроведуваат овие мерења од 2015 година. Само 37 проценти од луѓето во светот изјавиле дека им веруваат на повеќето вести во поголемиот дел од времето. Како резултат на оваа криза на доверба, се забележува брз раст кај корисниците кои секојдневно ја користат вештачката интелигенција за филтрирање и пребарување вести – годинава тој процент се искачи на 10 отсто, за разлика од лани кога изнесуваше 7 отсто. Како менаџерите на новинските агенции ќе одговорат на овој комплексен „360-степен предизвик“ во ера на силна геополитичка нестабилност, останува клучното егзистенцијално прашање за иднината на информирањето.