Трамп активира закон од 1930 година: Кои канадски производи добиваат царина од 50 проценти

Доналд Трамп потпиша три претседателски прогласи со кои воведува дополнителна царина од 50 проценти за широк список канадски производи. Мерката се темели на ретко користениот член 338 од Законот за царини од 1930 година и треба да стапи во сила на 19 август 2026 година. Белата куќа ја оправдува одлуката со наводен дискриминаторски третман на американските автомобили, алкохолни пијалаци и млечни производи на канадскиот пазар. Царините, сепак, нема да важат за целиот увоз од Канада, туку за точно определени категории стоки.

Три прогласи за три трговски спорови

Трамп потпиша одделни прогласи поврзани со американските автомобили, алкохолните пијалаци и млечните производи. Администрацијата тврди дека Канада во овие области ги третира американските компании понеповолно од конкурентите од други држави.

Во автомобилскиот сектор, Вашингтон се повикува на канадските царини и квоти за возила произведени во САД. Според Белата куќа, американскиот извоз на автомобили кон Канада се намалил за околу 22 проценти во периодот од април 2025 до март 2026 година.

Во спорот околу млечните производи, американската страна го критикува начинот на кој Канада ги распределува квотите за увоз на сирење. Администрацијата тврди дека европските извозници добиваат поповолен пристап до канадскиот пазар од американските производители.

Царините не се ограничени само на автомобили и сирење

Новата давачка ќе опфати избрани канадски производи наведени во прилозите кон трите прогласи. Белата куќа како примери ги наведува виното, хокеарските палки и цементот.

На листите се наоѓаат и одредени видови мебел, опрема за ладење, електрични производи, машини, дрвени производи, текстил и спортска опрема. Тоа значи дека мерката е поширока од секторите што Вашингтон ги посочува како причина за трговскиот спор.

Царината ќе се применува и на опфатените производи што ги исполнуваат правилата за потекло од северноамериканскиот трговски договор. Во многу случаи таа ќе биде додадена врз веќе постојните давачки.

Енергијата и критичните минерали се изземени

Мерката нема да важи за канадската енергија, калиумовите ѓубрива, рибата и одредени критични минерали. Изземени се и производите што веќе се опфатени со посебни царини воведени според член 232 од американскиот трговски закон.

Со овие исклучоци Вашингтон се обидува да избегне дополнителен притисок врз чувствителните американски синџири на снабдување. САД во голема мера зависат од Канада за нафта, гас, електрична енергија, суровини и материјали што ги користи домашната индустрија.

Што му овозможува законот од 1930 година

Членот 338 му дозволува на американскиот претседател да воведе дополнителни царини до 50 проценти кога ќе оцени дека друга земја ги дискриминира американските производи или создава нееднакви услови за трговија.

Мерката може да биде воведена со претседателски проглас, без ново гласање во Конгресот. Законот бара царините да не почнат да се применуваат порано од 30 дена по објавувањето на одлуката.

Токму затоа трите прогласи потпишани на 20 јули ќе стапат во сила на 19 август во 00:01 часот по источноамериканско време. Трамп има овластување подоцна да ги намали, измени, суспендира или укине мерките.

Канада најавува заштита на своите работници

Канадскиот премиер Марк Карни ја оцени одлуката како прекршување на обврските од северноамериканскиот трговски договор. Тој порача дека Отава ќе ги заштити работниците и индустриите погодени од американските царини.

Канадските власти сè уште не објавија целосна листа на можни противмерки. Дел од политичарите бараат возвратни царини, додека деловните организации предупредуваат дека нова трговска ескалација би ги погодила компаниите од двете страни на границата.

Ризик од повисоки цени и нова трговска војна

Опфатените канадски производи имаат годишна вредност од речиси 20 милијарди долари. Увозниците во САД ќе ја плаќаат царината, а дел од дополнителниот трошок може да биде пренесен врз американските купувачи преку повисоки цени.

Производителите што користат канадски делови и материјали може да се соочат со поскапо производство или со потреба да најдат нови добавувачи. Истовремено, евентуалните канадски противмерки би можеле да го отежнат извозот на американските компании.

До 19 август останува простор за преговори. Доколку Вашингтон и Отава не постигнат договор, царините ќе отворат нова и далеку поширока фаза од трговскиот спор меѓу двата најтесно поврзани пазари во Северна Америка.