62 години од катастрофалниот земјотрес што го уништи Скопје за само 20 секунди

Во 5 часот и 17 минути, утрото на 26 јули 1963 година, на Скопје му беа потребни само 20 секунди за да исчезне, но 62 години подоцна, сеќавањето на трагедијата и приказната за солидарноста што го издигна од пепелта се посилни од било кога.

Денеска, Македонија и Скопје со тага и почит одбележуваат 62 години од катастрофалниот земјотрес кој на 26 јули 1963 година, во 5 часот и 17 минути, го срамни градот со земја. Во само 20 секунди, потресот со јачина од 6,1 степен според Рихтеровата скала однесе 1.070 животи, повреди над 3.000 луѓе и остави повеќе од 200.000 жители без покрив над главата.

Овој ден не е само ден на сеќавање на жртвите, туку и ден на благодарност за неверојатната светска солидарност која му помогна на Скопје повторно да се роди од урнатините.

20 секунди што го сменија светот на Скопје

Тоа кобно утро, уништени беа околу 80% од зградите во градот. Симболите на старо Скопје, како Офицерскиот дом и Народниот театар, беа претворени во прав, а часовникот на старата железничка станица засекогаш застана на 5:17, како нем сведок на трагедијата. Спомените на преживеаните сведочат за ужасот – татнеж, темнина, прав и очајнички крици за помош од под урнатините.

Скопје – Град на меѓународната солидарност

Веста за катастрофата го обиколи светот, по што следуваше дотогаш невидена хуманитарна акција. Дури 87 држави од целиот свет испратија помош, претворајќи го Скопје во „Град на меѓународната солидарност“. Во екот на Студената војна, во Скопје заедно помагаа и американски војници и советски екипи, а помош пристигнуваше од сите страни – од Велика Британија, Франција, скандинавските земји, Мексико и многу други.

Уметноста како утеха: Како Пикасо помогна да се изгради Скопје

Еден од најневеројатните симболи на оваа солидарност е создавањето на Музејот на современата уметност. По апелот на светските уметници, во Скопје почнаа да пристигнуваат донации на уметнички дела од најголемите светски имиња. Пабло Пикасо, Александар Калдер, Пјер Сулаж и многу други подарија свои дела, создавајќи светска колекција како дар за разурнатиот град. Подарокот на Пикасо, сликата „Глава на жена“, и денес е еден од највредните експонати во музејот.

Архитектонската лузна и идентитетот на градот

Шеесет и две години подоцна, 26 јули не е само ден на тага, туку и ден на гордост за Скопје. Земјотресот го срамни градот со земја, но не успеа да го уништи неговиот дух. Од пепелта, со помош на целиот свет, се роди ново, модерно Скопје – храбар архитектонски експеримент, предводен од јапонскиот архитект Кензо Танге, и вечен споменик на човечката солидарност.

Наследството од 1963 година е двојно: тоа е трајна лузна и вечна обврска да се сеќаваме на жртвите, но и светол пример за тоа како дури и во најмрачните моменти, хуманоста може да го надмине секое ривалство и да изгради нова иднина.