Речиси 40 проценти се готови: До каде е изградбата на најголемиот еколошки проект во Скопје

Скопската пречистителна станица за отпадни води влегува во забрзана градежна фаза, а според градоначалникот Орце Ѓорѓиевски, речиси 40 проценти од работите веќе се завршени. Капиталниот проект треба да го прекине повеќедецениското директно испуштање непречистени отпадни води во Вардар и да обезбеди современ систем за механички и биолошки третман. На локацијата кај Трубарево се градат 58 одделни инфраструктурни објекти, а првата функционална фаза е планирана за 2028 година.

Ѓорѓиевски: Проектот се гради со забрзано темпо

Градоначалникот соопшти дека изградбата сега се одвива според предвидениот работен план, откако претходно била забавена поради административни и имотно-правни проблеми.

Како причини за застојот ги наведе незавршените процедури, нерешената експропријација, неусвоените урбанистички планови и задоцнетите плаќања кон изведувачот. Според неговата објава, институционалните пречки биле надминати и на терен е постигната реализација од речиси 40 проценти.

Овој процент засега е податок соопштен од градоначалникот. Меѓународните партнери и изведувачот потврдуваат дека голем број објекти се во активна изградба, но не објавиле посебна независна процена со идентичен процент.

На локацијата се градат 58 различни објекти

Пречистителната станица се гради на површина од околу 184.000 квадратни метри меѓу подрачјата на Гази Баба и Аеродром. Комплексот ќе содржи 58 инфраструктурни и технолошки објекти.

Меѓу нив се пумпна станица за непречистената вода, системи за отстранување песок и маснотии, објекти за механички и биолошки третман, резервоари, дигестори и постројки за обработка на создадената тиња.

Изведувачот WTE го претставува проектот како една од најголемите инвестиции во еколошка инфраструктура во Југоисточна Европа. Станицата е проектирана да опслужува повеќе од половина милион жители, со капацитет пресметан за идниот развој на Скопје.

Вардар повеќе нема да биде директен приемник на отпадните води

Во моментов, голем дел од отпадните води од главниот град се испуштаат во Вардар без претходно прочистување. Тоа создава ризици за реката, подземните води, животната средина и населението долж течението.

Новата станица треба постепено да прочистува до 90 проценти од отпадните води во Скопје. Проектот ќе опфати девет од десетте скопски општини и ќе стане централен дел од системот за управување со урбаните отпадни води.

По пуштањето во работа, загадувачките материи ќе се отстрануваат пред водата повторно да биде испуштена во природата. Со тоа треба значително да се подобрат квалитетот на Вардар и условите во околните екосистеми.

Скапа инвестиција поддржана од Европската Унија

Според податоците на Инвестициската рамка за Западен Балкан, вкупната финансиска конструкција на проектот изнесува околу 194,3 милиони евра. Средствата се обезбедуваат преку кредити од Европската инвестициска банка и Европската банка за обнова и развој, голем европски грант и дополнителна техничка помош.

Европската Унија го смета проектот за една од клучните инвестиции во управувањето со отпадните води во регионот. Неговата реализација треба да помогне и во постепеното усогласување на Македонија со европските правила за квалитет на водата и заштита на животната средина.

Станицата треба да произведува и зелена енергија

Проектот не е замислен само како класична постројка за прочистување. Во комплексот треба да се користат биогас, топлинска енергија и фотоволтаични панели.

Дел од енергијата ќе се добива од процесот на третирање на отпадната тиња. Топлината ќе се користи за нејзино сушење и обработка, со што треба да се намали употребата на фосилни горива.

Според изведувачот, планираниот енергетски систем има потенцијал да произведува повеќе зелена енергија отколку што е потребна за работењето на комплексот. Остварувањето на оваа цел ќе може да се измери дури откако станицата ќе биде целосно изградена и тестирана.

Градежните работи треба да завршат во 2028 година

Согласно објавената временска рамка, главните градежни активности треба да завршат во првата половина на 2028 година. Европската инвестициска банка исто така ја посочува 2028 година како рок за воведување на првата фаза со механички и биолошки третман.

Потоа е предвиден двегодишен период на пробна работа. Во оваа фаза ќе се проверуваат системите, опремата, капацитетот и квалитетот на пречистената вода во различни услови.

Пробното работење треба да заврши во првата половина на 2030 година. Дури тогаш комплексот би влегол во целосен и стабилен оперативен режим.

Најголемиот тест ќе биде почитувањето на роковите

Ѓорѓиевски ја опиша станицата како „најголем еколошки штит“ на Скопје и проект од историско значење. Неговото влијание, сепак, ќе зависи од тоа дали работите ќе продолжат без нови административни и финансиски застои.

Пред градските и државните институции остануваат контролата на изведбата, навременото плаќање, решавањето на преостанатите имотни прашања и подготовката на кадар што ќе управува со сложениот систем.

Доколку временската рамка биде запазена, Скопје во 2028 година треба да го добие првиот голем централен систем што ќе ги пречистува отпадните води пред тие да стигнат до Вардар и неговиот прекуграничен речен слив.