САД и Иран пред мировен договор, светот го чека исходот за Ормускиот теснец

Американскиот претседател Доналд Трамп тврди дека мировниот договор со Иран е речиси целосно договорен, но конечниот расплет сè уште зависи од последните детали што се преговараат зад затворени врати.

Трамп објави дека договорот е во завршна фаза и дека наскоро треба да бидат соопштени финалните елементи. Според неговата верзија, еден од најважните делови е отворањето на Ормускиот теснец, клучен поморски коридор за светскиот транспорт на нафта.

Во преговорите, според извештаите, биле вклучени повеќе земји од регионот, меѓу кои Саудиска Арабија, Катар, Турција, Египет, Јордан, Бахреин, Обединетите Арапски Емирати и Пакистан. Вашингтон се обидува да го претвори договорот во поширок регионален компромис.

Ормускиот теснец како клучна точка

Ормускиот теснец е една од најчувствителните точки во светската економија. Низ овој коридор минува огромен дел од глобалната трговија со нафта, па секоја блокада или закана веднаш предизвикува страв од нов енергетски шок.

Според информациите што ги пренесуваат западни медиуми, на маса е рамка што би вклучила 60-дневно продолжување на примирјето, слободна пловидба низ теснецот и можност Иран повторно да продава нафта под одредени услови. За возврат, САД би можеле да олеснат дел од санкциите и блокадите.

Но, Техеран не ја потврдува целосно американската верзија. Ирански извори нагласуваат дека прашањето за контролата врз теснецот не може да се претстави како еднострано американско дипломатско достигнување.

Нетанјаху вклучен во разговорите

Трамп соопшти и дека разговарал со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, оценувајќи дека разговорот поминал позитивно. Тој настапува со уверување дека договорот може да донесе големо смирување на кризата.

Сепак, зад оптимистичниот тон остануваат сериозни прашања. Најчувствителни се темите околу иранската нуклеарна програма, санкциите, пристапот до замрзнати средства и безбедносните гаранции во регионот.

Доколку договорот навистина биде финализиран, тоа би било едно од најголемите дипломатски поместувања во односите меѓу САД и Иран. Но, додека нема официјално потпишан документ, станува збор за силна најава, а не за завршена мировна приказна.