ТРАМП ГИ СПУШТИ ОРУЖЈАТА: Нападите врз Иран одложени за пет дена поради тајни преговори

Светот го држи здивот по драматичниот пресврт во Овалната соба, каде американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека „чкрапалото“ за напад врз иранската енергетска инфраструктура е привремено закочено. На само неколку часа пред истекот на ултиматумот за отворање на Ормутскиот Теснец, Трамп откри дека во строга тајност се водат „продуктивни и конструктивни“ преговори кои би можеле да стават крај на воените дејствија. Иако иранското Министерство за надворешни работи експресно ги демантираше овие тврдења, овој 23 март 2026 година ќе остане запаметен како денот кога дипломатијата доби втора шанса пред почетокот на тоталното уништување.

Трамп навести дека во Техеран се случуваат тектонски промени во државниот врв, тврдејќи дека Хамнеи е надвор од игра, а неговиот син е недостапен. Според претседателот на САД, преговорите се водат со нова, прагматична група на лидери кои имаат „речиси ист став“ како Вашингтон за иднината на регионот. Како знак на добра волја, Трамп му наложи на Пентагон да ги одложи сите напади врз иранските електрани за период од пет дена. Оваа одлука веднаш предизвика еуфорија на пазарите, соборувајќи ја цената на нафтата за повеќе од 10 проценти во само неколку минути.

Информативен хаос: Кој навистина преговара во Техеран?

Додека Вашингтон слави дипломатски напредок, официјален Техеран останува на воената линија. Иранското Министерство за надворешни работи упати остар демант, тврдејќи дека не постојат никакви контакти, дури ни преку посредници. Овој дипломатски дуализам сугерира дека во Иран навистина постои внатрешен конфликт меѓу „јастребите“ кои сакаат продолжување на војната до исполнување на сите цели и новата струја која ја споменува Трамп. Светот сега со нетрпение чека до крајот на неделата за да види дали преговорите ќе резултираат со траен мир или се само вешто купување време.

Ситуацијата на теренот, сепак, останува критична. Дури и ако војната запре денес, штетата врз глобалната енергетска мрежа е веќе направена. Шефот на Меѓународната агенција за енергија (МАЕ) предупреди дека над 40 клучни енергетски објекти во Персискиот Залив се тешко оштетени. Ова значи дека снабдувањето со нафта и гас нема да се врати во нормала веднаш по потпишувањето на мирот, што го одржува светот во состојба на енергетска криза слична на онаа од 1970-тите години. Битката за енергија сега се сели од бојното поле во халите за поправка на инфраструктурата.

Пет дена надеж или вовед во нова ескалација?

Следните пет дена се пресудни за судбината на Блискиот Исток. Трамп нагласи дека одложувањето на нападите зависи исклучиво од успешноста на тековните средби. Доколку „продуктивниот тон“ на разговорите продолжи, би можеле да видиме целосно и трајно решавање на непријателствата. Но, доколку се покаже дека преговорите се само фикција или обид за измама, енергетскиот систем на Иран ќе биде првиот на нишан, што би значело тотален енергетски мрак за регионот и нов скок на цените на нафтата кој овојпат би бил незапирлив.

На овој 23 март, Македонија и светот будно следат секој збор од Вашингтон и Техеран. Дали претседателот Трамп навистина нашол соговорници во Иран подготвени за капитулација или соработка, или пак иранската влада успешно го крие внатрешниот преврат, ќе дознаеме до крајот на неделава. Едно е сигурно – цената на барелот нафта е најдобриот показател за тоа колку светот му верува на Трамп. Засега, пазарите се оптимисти, но во војната со Иран, мирот е кршлив како стакло, а секоја нова изјава може да ја врати цената на нафтата во пламен.