Унгарија без Орбан, Маѓар почнува голема политичка пресметка

Унгарија влегува во политичка ера каква што земјата не памети со години, а Петер Маѓар ја презема власта со порака дека времето на системот на Виктор Орбан завршува.

Новиот унгарски парламент денеска ја отвора првата страница од големата политичка промена. По изборната победа на партијата Тиса, Маѓар го претставува својот кабинет како тим што треба да ја врати довербата во институциите, да ја намали корупцијата и повторно да ја приближи Унгарија кон Европската Унија и НАТО.

Церемонијата не е замислена како обично преземање функција. Таа треба да биде симболичен прекин со една долга епоха. Затоа, покрај унгарската химна, ќе се слушнат и европската химна, химната на Секељите и ромската химна, што во Унгарија се толкува како силен гест кон малцинствата.

Маѓар сака да покаже дека почнува нов политички ритам

Петер Маѓар добро ја разбира моќта на сликата, симболот и јавниот настап. Неговите потези во кампањата често беа кратки, директни и доволно силни за да станат политички пораки што брзо се шират низ јавноста.

Еден од највпечатливите моменти се случи кога на предизборен митинг ги поздрави новинарите од руски медиум со иронична порака за „слободата и промената на режимот“. Тоа предизвика бурна реакција кај присутните и дополнително ја зацврсти неговата слика како политичар кој сака јасно дистанцирање од линијата на Орбан кон Москва.

Во новата влада се најавуваат имиња со различни професионални биографии. Анита Орбан, дипломатка и експертка за енергетика, треба да го преземе Министерството за надворешни работи. Економијата ќе ја води поранешен висок менаџер од „Шел“, додека одбраната му се доверува на Ромулус Русин-Сенди, поранешен началник на Генералштабот.

Кабинет со силна симболика и една повлечена номинација

Едно од најнеобичните имиња во владиниот тим е Вилмош Катаи-Немет, кој треба да го води ресорот за социјална политика и семејство. Тој го загубил видот како тинејџер, подоцна станал адвокат и мајстор по аикидо, а сега влегува во историјата како прв слеп министер во Унгарија.

Неговото министерство ќе има важна улога во прашањата за пристапност, еднакви можности и поддршка за лицата со попреченост. Маѓар токму тука ја гледа неговата лична и професионална предност, бидејќи искуството на Катаи-Немет му дава посебна тежина во ресорот што треба да го води.

Но, новиот премиер уште на стартот се соочи и со критики. Номинацијата на Мартон Мелетеи-Барна за министер за правда предизвика јавна реакција поради неговата семејна поврзаност со Маѓар. По притисокот, Мелетеи-Барна се повлече, а на негово место беше предложена Марта Ѓерег, деканка на Правниот факултет на Универзитетот во Сегед.

Овој потег треба да испрати порака дека новата власт не сака ниту мала сенка врз почетокот на реформите. За Маѓар, тоа е важен тест пред јавноста, бидејќи неговата политичка приказна се гради токму врз ветувањето за транспарентност и прекин со старите навики.

Најтешката битка ќе биде демонтажата на системот на Орбан

Главната задача на новата влада ќе биде многу посложена од промена на имиња во кабинетот. Маѓар најавува антикорупциска агенција, агенција за поврат на имот и преиспитување на јавните средства што, според него, биле распределувани во корист на кругови блиски до претходната власт.

Покрај тоа, тој најавува затворање на медиумскиот систем што го смета за лојален на Орбан и изградба на нов јавен сервис со независна уредувачка структура. Тоа може да стане една од најчувствителните реформи, бидејќи медиумите беа еден од клучните столбови на долгото владеење на Фидес.

Иако Тиса има силно парламентарно мнозинство, реформите нема да бидат лесни. Во институциите сè уште има функционери поставени во времето на Орбан, меѓу кои и претседателот Тамаш Шујок, јавниот обвинител и високи правосудни фигури. Токму тие позиции може да ја забават или блокираат промената.

На надворешен план, Маѓар сака Унгарија повторно да стане доверлив партнер на ЕУ и НАТО. Приоритет ќе биде и деблокирањето на замрзнатите европски средства, што е особено важно во момент кога земјата се соочува со сериозен буџетски притисок и економска неизвесност.

Сепак, Украина останува најделикатниот тест. Маѓар испрати остар тон околу положбата на унгарското малцинство и порача дека Будимпешта ќе ја поддржи европската иднина на Киев само ако тоа прашање се реши. Таа позиција може да покаже колку новата власт навистина ќе се разликува од претходната кога националните теми ќе дојдат на маса.

Почетокот на владата на Маѓар затоа не е само промена на премиер. Тоа е обид за целосно политичко ресетирање на земја што долго време беше симбол на судир меѓу Брисел, националниот суверенизам, проруските сенки и борбата за институционална контрола.