Европа влегува во AI трката: Седум центри вредни 30 милијарди евра

Европската Унија подготвува инвестиција од 10 милијарди евра јавни средства за воспоставување до седум гигафабрики за вештачка интелигенција.

Европската комисија очекува проектот да привлече уште најмалку 20 милијарди евра од приватни инвеститори. Вкупната вредност на инвестициите така би надминала 30 милијарди евра.

Првичниот план предвидувал пет гигафабрики, но бројот бил зголемен на седум поради големиот интерес од земјите членки.

Не се класични фабрики за производство на чипови

И покрај името, овие објекти нема да произведуваат процесори. Тие ќе претставуваат огромни компјутерски центри што ќе поврзуваат напредни AI-процесори, софтвер, облачни услуги, брзи комуникациски мрежи и системи за складирање податоци.

Секоја гигафабрика треба да располага со капацитет од повеќе од 100.000 напредни AI-процесори. Тоа е неколкупати поголема компјутерска моќ од онаа на сегашните европски центри за вештачка интелигенција.

Инфраструктурата ќе биде наменета за развој и тренирање модели со билиони параметри, кои бараат огромни количества електрична енергија, податоци и компјутерска моќ.

Пристап и за европските стартапи

Целта е европските компании, научни институции, универзитети и стартапи да добијат пристап до инфраструктура што во моментов главно ја контролираат големите американски технолошки компании.

Новите гигафабрики ќе бидат додадени на постојната мрежа од 19 европски AI-фабрики, кои веќе нудат компјутерски капацитети за истражување и развој на нови апликации.

Европската комисија очекува преку проектот да се развиваат модели за здравството, индустријата, науката, енергетиката, климатските истражувања, финансиите и јавните услуги.

Европа се обидува да ја намали зависноста

САД и Кина веќе имаат голема предност во изградбата на центри за податоци, развојот на најмоќните AI-модели и обезбедувањето напредни процесори.

Европа, пак, сè уште во голема мера зависи од американски компании за чипови и облачни услуги. Компаниите Nvidia, AMD и Qualcomm веќе потпишале писма за намери за снабдување на идните европски центри со процесори.

Брисел го претставува проектот како чекор кон поголем технолошки суверенитет, но изградбата на инфраструктурата сама по себе нема веднаш да го затвори јазот со САД и Кина.

Локациите сè уште не се избрани

На конкурсот можат да се пријават конзорциуми составени од технолошки компании, оператори на облачни услуги, јавни институции и инвеститори.

Постапката за пријавување треба да заврши на 12 ноември 2026 година, а Европската комисија очекува избраните проекти да бидат соопштени на почетокот на 2027 година.

Според сегашниот распоред, гигафабриките треба да станат оперативни во рок од 18 месеци по потпишувањето на договорите.