Еден теснец го држи светот во неизвесност, нафтата и храната под удар

Ормутскиот теснец повторно стана најопасната точка на светската економија. Додека САД и Иран се обидуваат да го продолжат кревкиот прекин на огнот, на теренот се случува спротивното. Воени инциденти, блокирани бродови и нови закани го туркаат регионот кон уште поголема криза.

Овој тесен премин во Персискиот Залив не е само географска точка на мапата. Тој е енергетска артерија низ која со години минуваше огромен дел од светската нафта и природен гас. Сега таа артерија е под двоен притисок.

Иран и натаму ја држи контролата врз делови од теснецот, додека САД ја користат својата поморска блокада како средство за притисок врз Техеран. На хартија, двете страни зборуваат за договор. Во реалноста, секој нов напад ја слабее надежта дека кризата ќе се смири брзо.

Еден теснец, две блокади и светски пазар под страв

Главната точка на судир останува иранската нуклеарна програма. Вашингтон бара јасни гаранции за залихите на високо збогатен ураниум. Техеран тврди дека договорот сè уште не е финализиран и одбива да попушти без сериозни отстапки.

Американскиот претседател Доналд Трамп одржал средби со своите советници, но конечна одлука за продолжување на договорот и деблокирање на теснецот сè уште нема. Тоа ја држи целата ситуација во опасна неизвесност.

Додека дипломатијата се движи бавно, бродовите плаќаат најскапа цена. Само мал број пловила успеваат да го напуштат теснецот. Другите чекаат, ризикуваат или целосно ги менуваат маршрутите. Тоа веднаш се чувствува на пазарите.

Нафтата не е единствениот проблем

Првичниот удар го почувствува енергетскиот сектор. Секое затегнување кај Ормутскиот теснец носи страв од повисоки цени на нафтата, гасот и транспортот. Но оваа криза има уште една, многу потивка и многу поопасна страна.

Блокадата го погодува и снабдувањето со хемиски ѓубрива. Регионот на Персискиот Залив има огромна улога во глобалната трговија со ѓубрива, а секој застој таму може да се прелее директно врз земјоделството.

Ако ѓубривата поскапат или станат недостапни, последиците нема да ги почувствуваат само компаниите и владите. Ќе ги почувствуваат обичните граѓани преку поскапа храна, поскапо производство и поголем притисок врз земјите што зависат од увоз.

Кризата може да стигне до секоја трпеза

Стравувањата од глобален недостиг на храна веќе не звучат како далечна прогноза. Ако блокадата продолжи, земјоделците во многу делови од светот може да се соочат со повисоки трошоци и помали приноси. Тоа создава опасен синџир.

Помалку ѓубрива значи послабо производство. Послабо производство значи повисоки цени. Повисоките цени најсилно ги погодуваат сиромашните земји и домаќинствата што веќе се борат со инфлација.

Затоа кризата кај Ормутскиот теснец повеќе не е само конфликт меѓу Вашингтон и Техеран. Таа станува глобална закана. Еден тесен морски премин сега може да ја диктира цената на горивото, храната и стабилноста на целиот свет.