ЕКОНОМСКИ ЗЕМЈОТРЕС: Западен Балкан пред целосно празнење

Западен Балкан се наоѓа пред економски амбис кој се заканува да го испразни регионот до последното работно место. Најновите алармантни податоци од бизнис форумот во Приштина покажуваат дека нашите економии се на работ на колапс поради масовниот одлив на луѓе. Регионот наскоро ќе се соочи со критичен недостиг на работна сила кој ќе ги сопре сите развојни проекти. Веќе не станува збор само за бројки на хартија. Станува збор за опстанок на цели индустрии кои немаат кого да вработат. Овој црн наод е последен повик за будење на сите балкански влади пред егзодусот да стане неповратен. Нема повеќе време за празни ветувања додека автобусите секојдневно ги носат најдобрите кадри надвор од границите.

Демографската катастрофа веќе чука на нашите врати со застрашувачка сила. Се предвидува дека бројот на работоспособно население ќе се намали за неверојатни 20 проценти во следните децении. Уште пострашно е што веќе во наредните пет години ќе ни недостигаат над 190.000 работници за нормално функционирање на пазарот. Овој демографски пекол директно ќе ги погоди малите и средните претпријатија кои се столбот на секоја држава. Луѓето бегаат од несигурноста и ниските плати, оставајќи ги фабриките и канцелариите празни. Без итни промени, Балканот ќе се претвори во регион на пензионери и затворени дуќани.

Крај на ерата на евтина работна сила

Регионот веќе не смее и не може да се потпира на моделот на евтин труд како своја најголема предност. Тој концепт е мртов. Дознаките од дијаспората и јавната потрошувачка повеќе не се доволни за одржување на вештачкиот раст. Нашата продуктивност е на мизерни 40 проценти од просекот на Европската унија. Ова е јасен знак дека економскиот модел мора темелно да се трансформира веднаш. Мора да инвестираме во иновации и знаење наместо во бетон и застарени технологии. Продуктивноста на трудот е единствениот пат кој води подалеку од сиромаштијата и стагнацијата.

Заедничкиот регионален пазар е последната шанса за спас на малите балкански економии. Интеграцијата мора да биде подлабока и побрза за да се отворат нови можности за претприемачите. Мобилноста на квалификуваната работна сила е клучна за развој на конкурентноста. Но, без доверба во институциите, ниту еден пазар нема да преживее долго. Граѓаните бараат функционални држави и конкретни резултати кои ќе ги убедат да останат дома. Регионалната соработка не е само политичка фраза, туку прашање на економски живот или смрт. Време е балканските лидери да сфатат дека заедно се посилни, но поединечно сигурно тонат.