ЕНЕРГЕТСКА ГЛАД: Како војната во Иран го уништува светското производство на храна?

Светот се соочува со нова, подмолна закана која доаѓа како директна последица на војната на Блискиот Исток: колапс на глобалното производство на храна. Додека вниманието е насочено кон цените на нафтата, Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) и Обединетите нации алармираат дека блокадата на Ормускиот теснец го сопре протокот на клучните ѓубрива. Без овие суровини, глобалните приноси на земјоделските култури би можеле да се намалат за дури една третина, претворајќи ја енергетската криза во хуманитарна катастрофа од светски размери.

Ормускиот теснец: Грлото на светското земјоделство

Пред избивањето на конфликтот на 28 февруари, низ овој тесен премин минуваа повеќе од 30% од светските пратки со уреа и 20% од азотните ѓубрива. Со преземањето на контролата врз теснецот од страна на иранската војска, снабдувањето на велесилите како САД, Бразил и Индија е практично пресечено. Регионот на Персискиот Залив е „срцето“ на оваа индустрија – таму се произведува половина од светскиот сулфур и една третина од уреата. Сега, со затворени фабрики во Катар и прекинати линии за снабдување, земјоделскиот сектор влегува во зона на висок ризик.

Европа не е поштедена: Индиректен удар врз европската трпеза

Иако Европа директно увезува само 11% од уреата од Заливот, последиците за Стариот континент се драматични. Производството на ѓубрива во Мароко, од каде Европа набавува фосфор, зависи од сулфурот од Персискиот Залив. Дополнително, испораките од Египет се десеткувани бидејќи гасоводите од Израел се суспендирани. Резултатот е веќе видлив: цената на египетската уреа скокна од 500 на над 650 долари за тон, што директно ќе се одрази врз цените на лебот, месото и зеленчукот во европските маркети.

Азија и Јужна Америка пред производствен колапс

Најголемите светски производители на храна веќе воведуваат мерки за штедење. Бангладеш затвори пет од своите шест фабрики за ѓубрива, додека Индија е принудена да го рационализира гасот за својата индустрија. Бразил, кој е „хранител на светот“ со својата соја, стравува за следната реколта бидејќи неговиот увоз од Катар и Иран е блокиран. Експертите од францускиот институт INREA предупредуваат дека хемиската синтеза на ѓубрива бара огромни количини енергија и гас – суровини кои во моментов се користат како оружје во војната, ставајќи го во прашање опстанокот на најсиромашните нации.

Заклучок: Каде што нема гас, нема ни храна

Поврзаноста на енергијата и храната никогаш не била поочигледна. „Каде што има гас, има и уреа и амонијак“, потсетуваат експертите. Доколку воените дејствија во Персискиот Залив не запрат веднаш и Ормускиот теснец не биде отворен за меѓународен транзит, светот не се соочува само со скапо гориво, туку со празни рафтови во продавниците. Битките на Блискиот Исток веќе не се водат само за територии, туку за способноста на планетата да го прехрани сопственото население во 2026 година.