Весна Љ.
Швајцарските граѓани денеска излегуваат на масовно гласање за една од најрадикалните иницијативи во поновата историја на земјата – предлогот за законско ограничување на бројот на населението на максимум 10 милиони луѓе до 2050 година. Оваа богата алпска држава, која традиционално профитираше од отворени пазари и странски капитал, сега се соочува со длабок внатрешен раздор околу прашањето за масовната имиграција. Главниот мотив зад овој референдум е стравот од пренаселеност, ерозија на националниот идентитет и преоптоварување на јавната инфраструктура.
Зошто Швајцарците бараат „итна кочница“ за населението?
-
La Linea v27
699 ден
524.25 ден
Зад иницијативата стои влијателната десничарска Швајцарска народна партија (SVP), која успеа да го наметне ова прашање во јавноста поради неколку клучни фактори кои директно го менуваат секојдневниот живот на граѓаните:
- Експлозивен демографски раст: Во изминатите десет години (до крајот на 2025 година), вкупното население на Швајцарија порасна за дури 10 проценти, достигнувајќи рекордна бројка од нешто над 9,1 милиони жители.
- Притисок врз јавните услуги и домувањето: Според предлагачите, пребрзиот прилив на луѓе предизвикува сериозен недостиг на станови, драстично зголемување на кириите, преоптоварување на образовниот и здравствениот систем, како и притисок врз платите на пазарот на труд.
- Стареење на нацијата: За првпат во историјата на земјава, регистриран е поголем број на граѓани над 65 години отколку млади лица под 20-годишна возраст, што создава дополнителен социјален притисок.
- Структурна промена на општеството: Податоците покажуваат дека дури 41% од жителите имаат мигрантско потекло (имигранти или нивни деца родени таму), што предизвикува фрустрација кај дел од конзервативното домашно население.
Демографскиот профил на Швајцарија во бројки
За полесен увид во моменталната состојба со постојаните жители и работната сила, официјалните статистички показатели се структурирани во следнава прегледна табела:
| Статистички индикатор за населението | Реална вредност / Процент застапеност |
|---|---|
| Вкупно население (проценка до крај на 2025 година) | Нешто над 9,1 милиони жители |
| Жители со комплетно мигрантско потекло | 41,0% од вкупната популација |
| Имигранти од прва генерација (родени надвор) | 32,5% од постојаните жители |
| Граѓани на Европската Унија (ЕУ) со престој во Швајцарија | 1,4 милиони луѓе (околу 16%) |
| Дневни погранични работници од ЕУ (наизменично патување) | 340.000 работници секој ден |
Ставот на десницата (SVP): „Растот на населението е прекумерен и надвор од секаква контрола. Мора да испратиме јасен сигнал до креаторите на политиките пред да колабираат нашите јавни служби, училишта и пазарот на труд. Ограничувањето сепак ќе дозволи прилив од 40.000 нови луѓе годишно, но под строга државна контрола.“
Како би функционирал планот и зошто бизнис-гигантите се во паника?
Доколку граѓаните на референдумот го поддржат предлогот, швајцарскиот Парламент и Федералниот совет ќе бидат законски обврзани да воведат ригидни мерки. Штом бројката на населението достигне 9,5 милиони, државата веднаш ќе мора драстично да ги скрати програмите за азил и семејно обединување. Доколку се надмине лимитот од 10 милиони, Швајцарија ќе биде принудена еднострано да го раскине договорот за слободно движење со Европската Унија, што автоматски би значело и напуштање на безграничната Шенген зона.
Токму поради ова, најкрупните мултинационални компании во земјата – вклучувајќи ги финансискиот гигант UBS, прехранбениот бренд Nestlé, како и гигантите од бизнис комората „Economiesuisse“ (каде членуваат Google, Amazon и Roche) – отворено се спротивставуваат на иницијативата. Нивните менаџери алармираат дека швајцарскиот економски просперитет директно зависи од привлекувањето на меѓународни висококвалификувани таленти во ИТ секторот, фармацијата и здравството. Економските експерти повлекуваат мрачна паралела со Брегзит во Велика Британија, предупредувајќи дека укинувањето на слободното движење на работна сила ќе донесе тежок недостиг на кадар, драстичен раст на трошоците за бизнисот и губење на глобалната конкурентност во време на царински притисоци од САД.
Најновите анкети пред самото гласање покажуваат исклучително тесна и неизвесна политичка битка во швајцарските кантони: 52% од испитаниците се изјасниле дека ќе го отфрлат ограничувањето, додека високи 45% се цврсто „ЗА“ воведување на строгите имиграциски квоти. Резултатите од денешното гласање будно се следат и во Брисел, бидејќи одлуката може комплетно да ги редефинира односите меѓу Швајцарија и ЕУ.
