Карим Кан суспендиран, МКС пред најголемиот тест за својот кредибилитет

Главниот обвинител на Меѓународниот кривичен суд, Карим Кан, е суспендиран од функцијата со непосреден ефект поради обвинувања за сексуално недолично однесување. Одлуката ја соопшти управното тело на судот, отворајќи еден од најчувствителните институционални случаи во историјата на МКС.

Суспензијата доаѓа по долга истрага поврзана со сведочења на негова соработничка. Според меѓународните извештаи, случајот бил разгледуван од надзорни тела, правни експерти и претставници на земјите членки, а конечната одлука за евентуално разрешување ќе треба да ја донесе Собранието на државите членки.

Адвокатите на Кан ја отфрлија одлуката и ја оценија како незаконска, процедурално неправедна и неподдржана со докази. Кан повеќепати ги негираше обвинувањата и претходно се повлече од дел од должностите додека траеше истрагата.

Обвинувања што го потресоа судот

Обвинувањата против Кан првпат биле пријавени до независното надзорно тело на судот пред повеќе од две години. Во фокусот е наводно недолично однесување кон вработена во МКС, за што истражителите на Обединетите нации подготвиле извештај.

Според извештаите, истрагата на ОН утврдила дека постои фактичка основа за дел од обвинувањата. Сепак, посебен судски панел кој ги разгледувал наодите оценил дека доказите не се доволни за конечен заклучок според најстрогиот доказен стандард.

Токму оваа разлика ја прави ситуацијата правно сложена. Од една страна стои извештај што укажува на сериозни сомнежи. Од друга страна, одбраната на Кан тврди дека процесот не обезбедил доволно цврста основа за ваква мерка.

Конечниот збор ќе го имаат земјите членки

Бирото на Собранието на државите членки, како извршен комитет на надзорното тело на МКС, одлучи случајот да го проследи до поширокото Собрание. Таму се застапени сите земји членки на судот.

За Кан да биде разрешен, потребно е мнозинство од 125 држави членки да гласаат за негово отстранување на тајно гласање. До тогаш, суспензијата останува силен сигнал дека случајот влегува во нова и многу посериозна фаза.

Одлуката е особено чувствителна бидејќи се однесува на човек кој ја водеше обвинителската канцеларија во период на големи меѓународни истраги, силни политички притисоци и спорови околу улогата на судот.

Кан стоеше зад налози за апсење на Нетанјаху и Путин

Карим Кан е главен обвинител на МКС од 2021 година. За време на неговиот мандат, судот издаде налози за апсење на повеќе високи светски фигури, меѓу кои рускиот претседател Владимир Путин и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху.

Токму тие случаи го ставија МКС под огромен меѓународен притисок. САД, Русија и Израел не се членки на судот, додека сите земји од Европската унија се дел од системот на МКС.

Суспензијата на Кан сега отвора две паралелни прашања. Првото е дали обвинителот ќе биде разрешен поради обвинувањата. Второто е како овој случај ќе влијае врз кредибилитетот на институција која треба да суди за најтешките меѓународни злосторства.

МКС сега е под притисок да покаже дека може да постапува транспарентно, правично и без политички влијанија. Од исходот на овој случај ќе зависи не само кариерата на Кан, туку и довербата во судот во еден од најбурните периоди за меѓународната правда.