Македонскиот економски парадокс: Помалку храна во фрижидерот, повеќе облека во плакарот

Македонскиот економски парадокс: Граѓаните купуваат помалку храна и гориво, но повеќе облека и мебел

Најновите податоци од Државниот завод за статистика (ДЗС) за септември откриваат еден вознемирувачки, но и фасцинантен парадокс во потрошувачките навики на Македонците. Во услови на инфлација, граѓаните почнале да штедат на основните потреби – храната и горивото – додека истовремено трошат значително повеќе на трајни добра како облека и мебел. Оваа „променлива структура на трошокот“ е јасен сигнал за економска несигурност и промена во приоритетите.

Падот на основните потреби: Како инфлацијата ја ‘изеде’ кошничката

Бројките се јасни. Прометот во трговијата со храна, пијалаци и тутун бележи реален пад (кога ќе се тргне влијанието на инфлацијата) од дури 7,1 отсто во споредба со истиот месец лани. Ова не значи само дека номинално сме дале помалку пари, туку дека реално сме купиле помалку основни производи. Сличен е трендот и кај горивата, каде што е регистриран реален пад од 1,5 отсто. Овие податоци сугерираат дека високите цени ги принудуваат домаќинствата да ги намалат количините што ги купуваат, да се префрлат на поевтини алтернативи или да ги намалат своите секојдневни патувања.

Експлозија на ‘луксузот’: Раст од 7,6% кај мебелот и облеката

Во целосна спротивност со ова, секторот со непрехранбени продукти (без гориво) доживува вистински бум. Овој сегмент, кој вклучува продажба на облека, мебел, апарати за домаќинство и слично, бележи импресивен реален раст од 7,6 отсто (и номинален од 12,1 отсто). Овој расчекор е економски парадокс: како е можно општеството да штеди на храна, а истовремено да троши повеќе на работи што не се неопходни?

Експертите сметаат дека ова може да укажува на неколку работи. Едната е дека потрошувачите, соочени со долгорочна инфлација, одлучуваат да ги вложат своите пари во трајни добра (како мебел) чија цена очекуваат уште повеќе да расте, сметајќи го тоа за еден вид инвестиција. Другата, помалку оптимистичка теорија, е дека ова покажува продлабочување на социјалниот јаз – додека еден дел од населението се бори со цените на храната, друг, побогат дел, нема финансиски проблеми и слободно троши на помалку есенцијални производи. Без оглед на причината, статистиката за септември јасно покажува дека инфлацијата и несигурноста длабоко ги менуваат навиките на македонскиот потрошувач.