НАУКАТА ВО СОЛЗИ: Мицкоски со докази зошто македонските универзитети ги нема на светските листи

Премиерот Христијан Мицкоски упати остар и директен апел до академската заедница, ставајќи ја под знак прашање ефикасноста на високото образование во земјава во овој април 2026 година. Тој порача дека времето на високи примања без конкретни научни резултати е завршено и дека државата повеќе нема да толерира стагнација на универзитетите. Според него, недозволиво е професорите да бараат плати од 150.000 денари, а притоа да не објават ниту еден научен труд во текот на годината. Оваа „комоција“ на професорскиот кадар директно влијае врз угледот на нашите највисоки образовни институции, кои полека но сигурно исчезнуваат од престижните меѓународни ранг-листи. Мицкоски е дециден: ако сакаме европски плати, мораме да имаме и европски квалитет на работа.

Најстариот и најреномираниот универзитет „Свети Кирил и Методиј“ (УКИМ) веќе го плаќа цехот на долгогодишната негрижа за науката. Премиерот истакна дека УКИМ паднал за неверојатни 1.000 места на Шангајската листа, а во одредени категории веќе воопшто и го нема. Оваа ерозија на квалитетот е резултат на пристапот каде професорите сакаат да работат само еден ден во неделата, а да ги уживаат сите привилегии на функцијата. Владата веќе ги покачи платите двојно преку колективниот договор, но сега се бара повратна вредност за тие вложени средства. Државата обезбеди бесплатен пристап до најголемите светски научни бази, па сега изговори за непишување трудови едноставно не постојат.

Крај на политичките шпекулации: Автономијата не е штит за неработење

Мицкоски остро ги отфрли критиките на „политичките шпекуланти“ кои тврдат дека новиот закон за високо образование ја загрозува автономијата на универзитетите. Тој смета дека зад овие напади се крие само страв од новите критериуми за избор во наставно-научни звања. Ректорите на државните универзитети веќе ја дадоа својата безрезервна поддршка за новите реформи, свесни дека без промени ќе продолжи пропаѓањето на македонската наука. Автономијата треба да служи за слобода на мислата и истражувањето, а не како параван за избегнување на работните обврски. Владата нема намера да се повлече од спроведувањето на редот во високообразовните институции.

Суштината на проблемот, според премиерот, е во желбата да се имаат високи примања без никаква одговорност за сработеното. „Тоа е исто како јас да доаѓам на работа половина ден и да не одговарам за ништо во државата“, направи споредба Мицкоски за време на посетата во Ѓорче Петров. Професорите имаат законска обврска покрај предавањата да бидат активни во научни проекти кои ќе ги придвижат универзитетите нагоре. Секој професор е должен да даде придонес за светската наука ако сака да се нарекува дел од академската елита. Времето на импровизации помина – сега на ред е трудот кој мора да биде видлив на глобално ниво.