Португалија им ја отвори „Лахес“ на САД, Европа се дели околу Иран

Португалија ја отвори вратата за САД. И тоа во момент кога Европа се дели околу војната со Иран. Премиерот Луис Монтенегро ја бранеше одлуката Вашингтон да ја користи воздухопловната база „Лахес“ на Азорските Острови за време на нападите врз Иран. Во Лисабон велат дека се е во рамки на закон, договори и меѓународно право. Во Мадрид, пак, линијата е спротивна. И тоа создава јасна слика, Европската сцена веќе не зборува со еден глас.

Одлуката не е „автоматска“. Договорот меѓу Португалија и САД дозволува користење на базата без претходно одобрение во мирно време. Но кога почнуваат непријателства, Лисабон мора да даде зелено светло. Монтенегро тврди дека токму тоа се случило. Тој рече дека одобрението е дадено за одбранбени цели, врз основа на неопходност и насочено кон воени цели, со рамка што, според него, се вклопува во меѓународното право.

Лисабон ја брани одлуката, Мадрид останува на спротивниот брег

Португалскиот премиер оди со тврда аргументација. Тој потенцира дека Португалија има блиски односи со САД како сојузник. И оди чекор подалеку. Го обвинува Иран за кршење меѓународни норми, со нуклеарни амбиции и ракети со долг дострел. Го опишува Техеран како држава што поддржува меѓународен тероризам. Тоа не е неутрален речник. Тоа е позиционирање.

Во исто време, Португалија се дистанцира од фронтална воинственост со една реченица. Дипломатијата, според владата, треба да биде приоритет. Но Монтенегро додава дека Иран, од почетокот на конфликтот, напаѓал и држави кои не биле директно вклучени. Со тоа ја оправдува логиката на „одбрана“ и потребата од поддршка на сојузниците.

Базата „Лахес“ станува симбол, а не само писта

Ова не е само техничка дозвола за слетување и полетување. Базите во вакви кризи стануваат симбол на избор. Дозволуваш, значи застануваш поблиску до линијата на Вашингтон. Одбиваш, значи праќаш порака дека не сакаш да бидеш дел од ударите. Токму затоа Португалија и Шпанија сега изгледаат како две различни школи во истата ЕУ.

И ова има цена. Политичка, дипломатска и внатрешна. Кога владата дозволува ваква употреба, опозицијата прашува за легалност и ризици. Кога одбива, притисокот доаѓа однадвор. Португалија избра да одобри и да го брани тоа јавно. Шпанија избра да одбие и да остане антивоена. Резултатот е раздор што се гледа од авион.

Што значи ова за Европа и за следните денови

Кога една земја дава база, а друга одбива, кризата се префрла и во внатрешната европска политика. Секој следен удар ќе ја засили таа линија. Секоја нова закана ќе го зголеми притисокот. И секој сојузник ќе мора да објасни зошто направил токму тоа што го направил.

Португалија сега стои зад одлуката и ја пакува како легална, одбранбена и неопходна. Но пораката останува јасна, базата „Лахес“ повеќе не е само локација. Таа е позиција.