Епштајновите мејлови ја спомнуваат Македонија, тврдења за мозочни примероци во научно истражување

Од милионите документи поврзани со случајот „Епштајн“ исплива порака што ја вметнува Македонија во необичен научно-инвестициски контекст, отворајќи прашања што државата не може да ги игнорира.

Во јавноста се појавија мејлови што се дел од обемна документација од преписките на осудениот милијардер Џефри Епштајн, во кои се споменува Македонија како земја од која, според тврдењата во пораката, биле користени човечки мозочни примероци за научно истражување поврзано со развој на потенцијален лек. Материјалот, според наводите, не е директно поврзан со сексуалниот скандал, но се наоѓа меѓу документите извлечени од неговата комуникација.

Во еден од мејловите, Епштајн е информиран за истражувачки проект што се поврзува со научни пристапи кон самоубиствените нагони и можната улога на кетамин. Во пораката се тврди дека биле собрани и складирани примероци од човечки мозоци во рамки на колекција, при што Македонија се наведува како извор на „најновите“ примероци, наводно преку лице поврзано со академска институција во САД кое потекнува од земјата и помогнало во организацијата.

Како се опишува транспортот и што сугерира контекстот на пораката

Според содржината што се пренесува, примероците биле замрзнувани веднаш по отстранувањето и потоа транспортирани под надзор, во контејнери, до лабораториски складишта во САД. Описот наведува дека материјалот завршувал во мали обележани кутии со идентификациски ознаки, со делови од ткиво во пластични кеси и основни податоци за нивното потекло и датум на собирање.

Важен е и поширокиот контекст во кој се појавува пораката. Во информациите се наведува дека истражувањето било опфатено и во медиумска објава, што сугерира дека мејлот имал и презентациска улога, односно дека проектот се претставувал како сериозна научна и бизнис-можност со цел да се привлече финансиски интерес и потенцијална инвестиција.

Прашањата што се отвораат за институциите и јавноста

Иако во пораката не се наведуваат имиња на институции или лица од Македонија, самото споменување на земјата во ваков контекст отвора чувствителни дилеми за тоа како се прибирал биолошки материјал, под кои услови се користел и дали постоеле согласности, етички протоколи и правни процедури. Во јавноста останува и клучната дилема дали постои институционална трага што може да ја потврди или демантира ваквата практика, и дали надлежните органи имаат механизми да проверуваат и да спречат можни злоупотреби.

Случајот, со оглед на тежината на имињата и на рамката во која се појавува, носи потенцијал да предизвика силни реакции и да ја засили потребата од јасни одговори, транспарентност и институционална проверка на сите аспекти поврзани со прибирање и изнесување човечки примероци.