РЕДИЦИ И ПАНИКА: Зошто возачите во Централна Европа масовно прават залихи?

Енергетската криза во Централна Европа добива нови, рестриктивни форми. Словенија и Словачка воведоа вонредни мерки на бензинските станици за да се справат со наглиот скок на побарувачката и т.н. „бензински туризам“. Додека Љубљана воведува строги лимити за количината на гориво што може да се наточи, Братислава оди чекор понатаму со најава за двојни цени – поскапо гориво за сите возила со странски регистарски таблички.

Словенија: Лимит од 30 литри за граѓаните

На бензинските станици на „МОЛ“ (MOL) во Словенија, физичките лица отсега ќе можат да точат максимум до 30 литри гориво по едно полнење. За правните субјекти и тешките товарни возила, лимитот е поставен на 200 литри. Слични ограничувања воведе и гигантот „Шел“ (Shell), каде лимитот првично беше 200, а потоа експресно намален на само 100 литри по возило. Од компаниите појаснуваат дека мерките се неопходни поради создавањето панични залихи и притисокот од возачи од соседните земји каде горивото е значително поскапо.

Словачка против „бензинскиот туризам“: Поскап дизел за странци

Словачката влада, предводена од премиерот Роберт Фицо, усвои резолуција со која се овозможува воведување повисоки цени на дизелот за странски државјани. Проблемот е најизразен во северните региони во близина на границата со Полска, каде возачите масовно ги полнат не само резервоарите, туку и дополнителни канистри. Новите правила предвидуваат странските возила да можат да наточат само еден полн резервоар и дополнителни 10 литри во канистер, но по цена која ќе биде повисока од онаа за домашните потрошувачи.

Регионален домино-ефект: Унгарија и Полска веќе реагираат

Овие чекори на Словенија и Словачка се надоврзуваат на веќе постоечките ограничувања во регионот. Унгарија одамна воведе лимити на цените, додека полската рафинерија „Орлен“ (Orlen) вештачки ги намалува маржите за да го спречи социјалното незадоволство. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ваквата фрагментација на пазарот и различните цени за домашни и странски возачи може да предизвикаат сериозни правни спорови со Европската Унија поради нарушување на принципите на слободен пазар.

Заклучок: Европа на пат кон „рационализација“ на горивото

Состојбата на 19 март 2026 година покажува дека стабилното снабдување со енергенси веќе не е загарантирано. Ограничувањата во Словенија и дискриминаторските цени во Словачка се јасен сигнал дека земјите се во режим на „преживување“. За македонските транспортери и патници кои транзитираат низ овие земји, ова значи дополнително планирање на трошоците и времето поминато на бензинските станици, каде редиците стануваат секојдневие.