Мицкоски гради мост кон дијаспората, но Изборниот законик мириса на политичка пресметка

Мицкоски зборува за мост кон дијаспората, за враќање дома и за иселениците како жив дел од Македонија. Убаво звучи. Топло, патриотски, речиси филмски. Но зад оваа приказна за татковина, далечина и електронско гласање се отвора многу потврдо прашање: дали власта навистина сака полесно гласање за иселениците или веќе ја црта следната изборна равенка? Предложените измени во Изборниот законик ја враќаат дијаспората во центарот на политичката битка, но и го отвораат стариот сомнеж дека во Македонија дури и мостовите понекогаш се градат со калкулатор во рака.

Дијаспората како патриотска приказна или изборен резервен резервоар

Премиерот Христијан Мицкоски во телевизиско гостување порача дека целта на измените е да се зајакне врската со иселениците. Според него, електронското гласање треба да им даде чувство дека повторно учествуваат во политичкиот живот на државата.

Пораката е јасна: луѓето што заминале не треба да бидат заборавени. Тие треба да се чувствуваат како дома, дури и кога живеат илјадници километри далеку. Мицкоски рече дека целта е тие луѓе да се вратат, а не преку политички блокади да им се ускратува тоа чувство.

Но тука почнува вистинскиот судир. Кога власта зборува за дијаспората, опозицијата слуша изборна математика. Кога премиерот зборува за право на глас, критичарите прашуваат дали тоа право ќе се спроведе безбедно, чисто и без можност за политичка злоупотреба.

Електронско гласање звучи модерно, но бара челична доверба

Опозицијата предупредува дека електронското гласање носи ризици за изборниот процес. Власта, пак, тврди дека стравувањата од хакерски напади и изборен грабеж се претерани и неосновани.

Мицкоски вели дека Владата е подготвена да разговара и за други модели. На маса можат да се најдат гласање по пошта или преку писма, ако крајната цел биде поголема излезност на иселениците.

Како пример ја посочи Австралија. Таму македонските граѓани понекогаш мора да патуваат со часови за да гласаат во дипломатско-конзуларни претставништва. Сегашниот систем, според него, е тежок за граѓаните и скап за државата.

Тој аргумент има тежина. Но електронското гласање не е само техничка погодност. Тоа е тест за институции, сајбер-заштита, транспарентност и доверба. Без тие гаранции, секој клик може да стане нова политичка експлозија.

Собранието повторно заглави во ровови

Мицкоски упати остри критики кон СДСМ и Левица. Ги обвини за лицемерие, опструкција и блокада на Изборниот законик преку илјадници амандмани.

Според него, работните групи преговарале четири месеци. Власта прифатила барања поврзани со финансирање кампањи и жалбени постапки. Но блокадата, како што тврди премиерот, почнала кога на маса дошло гласањето на дијаспората.

Ова ја претвора темата во класична македонска политичка сцена. Едната страна зборува за демократија. Другата зборува за ризик. На крајот, граѓаните гледаат уште една битка за правилата на играта, токму пред новите изборни циклуси.

Цензусот ја открива вистинската нервоза

Најчувствителниот дел од образложението на Мицкоски се однесува на претседателските избори во 2029 година. Тој предупредува дека без поголем број гласачи државата може да се соочи со неуспешни избори.

Тука приказната нагло ја менува бојата. Ако олеснетото гласање за дијаспората служи за демократско вклучување, тогаш тоа е легитимна тема. Но ако истовремено се гледа како механизам за обезбедување цензус, тогаш јавноста има право да праша дали мостот кон иселениците всушност води до изборна каса.

Мицкоски предупредува и на можен притисок за промена на моделот за избор на претседател. Тоа дополнително ја засилува политичката тежина на измените. Веќе не станува збор само за гласање од странство, туку за архитектурата на идната власт.

Изборниот законик не смее да се турка како партиски проект

Изборниот законик не е обичен закон. Тој е правилникот според кој се добива и се губи власта. Затоа секоја промена мора да биде технички безбедна, политички договорена и јавно проверлива.

Кога се менува начинот на гласање од странство, државата мора да покаже повеќе од добра намера. Потребни се јасни протоколи, независна контрола, заштита на податоци и механизми што нема да остават простор за сомнеж.

Владата тврди дека сака решение со препораките на ОБСЕ и ОДИХР, поголема излезност и поблиска врска со дијаспората. Но за тоа не се доволни големи зборови за мостови, татковина и враќање дома. Потребни се гаранции што ќе ја затворат вратата за изборна недоверба.

Во спротивно, наместо мост кон дијаспората, Изборниот законик ќе изгледа како уште една партиска битка за правила што можат да ја решат следната изборна равенка.