Кина ја турка Русија од Балканот преку Србија и новите воени договори

Србија сè побрзо ја менува својата воена карта, а најголемиот добитник во тој пресврт не е Москва, туку Пекинг. Белград, кој со години се потпираше на руска и советска техника, сега сè почесто отвора врата за кинеско оружје, кинески системи и кинеско влијание.

Тоа не е само прашање на набавки. Тоа е геополитичка порака. Кога една земја на Балканот почнува да ја заменува руската воена зависност со кинеска технологија, тогаш се менува и рамнотежата на влијание во регионот.

Од руско „златно доба“ до кинески пресврт

Периодот од 2016 до 2021 година беше врв на српско-руската воено-техничка соработка. Во тоа време Србија добиваше и купуваше руска опрема, од авиони и хеликоптери до системи за противвоздушна одбрана и оклопни возила.

Но по 2022 година ситуацијата драматично се смени. Санкциите против рускиот воено-индустриски сектор ја отежнаа логистиката, плаќањата и испораките. Белград мораше да бара нови патишта, а Пекинг ја искористи празнината.

Така Кина почна да се наметнува како клучен снабдувач на Србија со современа воена технологија. Наместо Москва да биде главниот воен столб на Белград, на сцената сè посилно влегува кинеската одбранбена индустрија.

Кина не влегува само со оружје, туку со цел пакет влијание

Набавките на кинески системи за воздушна одбрана и беспилотни летала ја покажуваат новата насока на српската армија. Најавената набавка на HQ-9 дополнително го зацврстува впечатокот дека Србија не прави само еднократна куповина, туку гради подлабока воена врска со Кина.

Во исто време, Србија не се врзува само за Пекинг. Договорот со Франција за авиони Rafale покажува дека Белград се обидува да игра на повеќе страни: Кина за еден дел од воената архитектура, Западот за друг, а Русија сè повеќе останува во сенка.

Токму тоа е суштината на новата српска стратегија. Белград не сака целосно да се откаже од старите врски со Москва, но повеќе не може да се потпира на Русија како порано. Затоа Кина станува практичен избор, политички сигнал и економски партнер во ист пакет.

Балканот како тивко поле на големи сили

Кинеското присуство во Србија одамна не е само воено. Трговијата, инфраструктурните проекти, кредитите, индустриските инвестиции и политичките контакти ја направија врската меѓу Белград и Пекинг многу подлабока од класично партнерство.

Претседателот Александар Вучиќ повеќепати ги опишуваше односите со Кина како „челични“, а Пекинг внимателно ја гради сликата дека Србија е негов најважен партнер во овој дел од Европа.

Но западните партнери гледаат поинаква слика. За нив, кинеското влијание носи ризици: нетранспарентни договори, растечки долгови, политичка зависност и слабеење на европските стандарди. Особено чувствителни се договорите што се прават директно меѓу држави, без класични тендерски процедури.

Српската опозиција, пак, прашува какви вредности дели Белград со Кинеската комунистичка партија. Тоа прашање станува сè погласно во време кога Србија се соочува со долги протести, незадоволство и сомнежи за транспарентноста на големите државни проекти.

Кина на Балканот не мора да ја истиснува Русија со гласни пораки. Доволни се договори, кредити, инфраструктура и воени набавки. Србија денес е највидливиот пример за тоа како влијанието во регионот се префрла од старата руска емоција кон новата кинеска прагматика.