СОВЕТОТ НА АЈНШТАЈН ДО РОДИТЕЛИТЕ: Не ги штитете децата од секој пад, научете ги да најдат рамнотежа!

Истражувањето на Школата за јавно здравје „Блумберг“ при Универзитетот Џонс Хопкинс покажа дека само 40 отсто од децата на училишна возраст во САД биле во состојба која истражувачите ја опишале како „напредување“, односно добро функционирање и развој.

Кристина Д. Бетел, која го предводеше истражувањето, истакна дека отпорноста на семејството и поврзаноста меѓу неговите членови се клучни за напредокот на децата, без оглед на тешкотиите со кои се соочуваат. Особено силна врска е забележана помеѓу односот родител-дете и неговото напредување. Затоа, прашањето како да се одгледа дете кое ќе умее да се избори со неуспесите, промените и животните пречки станува сè поважно.

Пораката на Ајнштајн која стана симбол на истрајноста

Занимливо е дека на истата тема, на свој уникатен начин, размислувал и Алберт Ајнштајн пред речиси еден век. Тој со Милева Мариќ имал три деца – Лизерл, Ханс Алберт и Едуард. Најмалиот Едуард бил многу интелигентен и имал голем интелектуален потенцијал, но подоцна заболел од шизофренија, што значително влијаело на неговиот живот.

Ајнштајн го опишувал својот син како личност со „чувствителен нервен систем“, а нивниот однос останал забележан и преку едно писмо од 1930 година. Во него, Ајнштајн ја напишал една од своите најпознати мисли:

„Животот е како возење велосипед. За да ја одржите рамнотежата, мора да продолжите да се движите.“

Пораката е едноставна, но многу моќна. Рамнотежата не се пронаоѓа така што стоиме во место и чекаме опасноста да помине. Таа се одржува со движење – со обидување, паѓање, повторно станување и продолжување понатаму. И токму тука лежи важната лекција за сите родители.

Што всушност значи да се биде отпорен?

Американското здружение на психолози (АПА) ја дефинира отпорноста како процес и резултат на успешно приспособување кон тешки или предизвикувачки животни искуства, проследено со ментална, емоционална и бихевиорална флексибилност.

Други зборови, отпорно дете не е она кое никогаш не е тажно, не се плаши, не греши или секогаш знае што треба да направи. Отпорно дете е она кое, со соодветна поддршка, со текот на времето учи како да се избори со она што му е тешко.

Затоа, родителската улога не е да ја отстранат апсолутно секоја пречка од неговиот пат. Напротив, важно е детето постепено да добива можност да се соочува со предизвиците, но секогаш со чувството дека не е само.

Првиот чекор започнува од родителите

Еден од најважните предуслови за развој на отпорност кај детето е стабилна возрасна личност која се грижи за него. Психологот Сунија Лутар истакнува дека доколку сакаме детето добро да функционира, мораме да водиме сметка и за личноста која се грижи за тоа дете.

Тоа значи дека родителите не би смееле да заборават на сопствените потреби, одморот, поддршката и менталното здравје. Родител кој знае да побара помош кога му е потребна не покажува слабост – туку му дава важен пример на детето како изгледа одговорно соочување со тешкотиите.

Клучни чекори за поддршка:

• Рутината дава чувство на сигурност: Децата полесно ги поднесуваат промените кога имаат одредена структура (време за училиште, игра, одмор). Оваа предвидливост создава простор детето да ги регулира емоциите.
• Разговорот е најважна поддршка: Понекогаш родителите се обидуваат да го решат проблемот наместо детето, а она што всушност му треба е да биде сослушано без осуда.
• Потсетете го на претходните успеси: Кога ќе се соочи со нов проблем, потсетете го на моментите кога било храбро и успешно решило тешка ситуација. Тоа му ја гради довербата во сопствените способности.

Не го учете детето никогаш да не падне – научете го да стане

Можеби токму тоа е најважната порака од метафората на Ајнштајн за велосипедот. Не можеме да им ветиме на децата живот без проблеми, ниту пак можеме да спречиме секој неуспех, разочарување или загуба. Но, можеме да ги научиме да веруваат во себе.

Најдобрата работа што еден родител може да ја направи не е да ги отстрани сите пречки, туку да биде доволно блиску за да го фати детето кога ќе падне – и доволно далеку за да му дозволи самото да научи како повторно да тргне напред.