Бренан жестоко удри по Трамп, нападите врз Иран ги нарече катастрофална грешка

Поранешниот шеф на ЦИА, Џон Бренан, испрати една од најострите критики досега кон воените потези на Доналд Трамп против Иран, оценувајќи ги како „драстично лоша грешка“. Со ова, тој не упати само политички напад врз актуелната администрација. Тој отвори многу потешка споредба, онаа со Ирак во 2003 година, конфликт што и денес многумина го сметаат за една од најскапите и најразорни американски стратешки грешки во поновата историја.

Бренан смета дека САД по вторпат во овој век влегуваат во голема и опасна блискоисточна авантура без јасна крајна слика. Според него, првиот пат тоа бил нападот врз Ирак, кој отвори години хаос, насилство и тероризам. Сега, вели тој, се повторува истата матрица, но со уште поголем ризик, затоа што Иран е многу поголема, посложена и поопасна држава.

Токму во тоа лежи тежината на неговото предупредување. Ова не е критика за еден изолиран напад. Ова е предупредување дека сегашната одлука може да произведе долгорочен хаос, регионална дестабилизација и нов бран насилство што ќе ја надживее самата воена операција. А кога таква порака доаѓа од човек што со години бил во срцето на американскиот безбедносен систем, нејзината тежина е уште поголема.

Во својата оценка, Бренан оди уште подалеку и тврди дека сега веќе гледаме трагична, бесмислена и непотребна загуба на животи. Тоа е формулација што директно удира врз легитимитетот на целата операција и отвора прашање дали Вашингтон навистина влегол во конфликт без непосредна и неизбежна причина.

Бренан гледа повторување на ирачкото сценарио

Најсилниот дел од критиката е споредбата со Ирак. Бренан потсетува дека американската интервенција од 2003 година не донесе стабилност, туку отвори простор за долготраен хаос, масовно насилство и појава на нови екстремистички закани. Според него, токму тој модел денес повторно се отвора, само овојпат на уште покомплициран терен.

Со ова, неговата порака е јасна: проблемот не е само во нападот како момент. Проблемот е во последиците што можат да дојдат потоа. Историјата, според неговата логика, веќе покажала што се случува кога голема американска воена сила влегува во блискоисточен конфликт без јасен и одржлив политички излез.

Токму затоа, според Бренан, сегашниот развој не треба да се гледа како ограничена операција, туку како можно отворање на нов циклус на нестабилност. А тоа е сценарио што во САД буди многу тешки асоцијации.

Обвинување дека администрацијата бара оправдувања по ударот

Бренан не застана само на оценката дека нападот е погрешен. Тој отворено сугерира дека администрацијата сега се обидува дополнително да ја оправда одлуката со нови приказни и објаснувања. Тоа е сериозно обвинение, затоа што директно го погодува кредибилитетот на Белата куќа и начинот на кој ѝ ја претставува кризата на јавноста.

Во ваков момент, прашањето за „непосредна закана“ станува централно. Ако таква закана навистина не постоела, како што тврдат критичарите, тогаш секој следен аргумент на администрацијата ќе биде уште потешко бранлив. А токму на тоа сега се темели голем дел од политичката битка во САД.

Со ова, дебатата повеќе не е само безбедносна. Таа е и длабоко политичка. Прашањето веќе не е само што беше погодено. Прашањето е и дали воопшто требаше да се тргне по овој пат.

Нетанјаху повторно во центарот на американската критика

Во завршницата на својата оценка, Бренан директно посочува и на улогата на Бенјамин Нетанјаху, тврдејќи дека израелскиот премиер долго време посакувал ваков тип воена операција против Иран и дека успеал да го вовлече Трамп во тој правец. Со ова, критиката добива уште поширока димензија, од американска одлука, до прашање за надворешно влијание врз американската стратегија.

Ова е чувствителна и тешка политичка порака, затоа што отвора дилема дали Вашингтон дејствува според сопствена независна проценка или под силен притисок на сојузнички интереси. Во време кога конфликтот веќе се шири, ваквите обвинувања само дополнително ја поларизираат дебатата.

Едно е јасно: изјавата на Бренан не е обична критика. Таа е силно предупредување дека Америка можеби повторно влегува во блискоисточен конфликт што може да трае долго, да чини многу и да остави последици што ќе се чувствуваат со години.