Апокалиптична слика од Гостивар: Реката Вардар целосно пресуши

Вардар пресуши низ Гостивар: Дали е причината само сушата или и човечкиот фактор?

Шокантна и тажна слика ги пречека гостиварци: реката Вардар, која тече низ срцето на градот, е речиси целосно пресушена. Сувото речно корито ги откри наталоженото ѓубре и повеќегодишната негрижа, предизвикувајќи револт кај граѓаните и отворајќи сериозни прашања за управувањето со најважната река во државата.

Сувото корито ја открива нашата негрижа

Наместо река, низ Гостивар сега се гледа само корито полно со камења, со по некоја бара со застоена вода. Но, пресушувањето ја откри и другата, уште посрамна вистина: дното на реката е преполно со пластичен отпад, гуми и секаков вид на ѓубре, доказ дека граѓаните со години го користеле Вардар како дива депонија.

Дали ЕСМ ја „украде“ водата?

Иако екстремно топлото и сушно лето секако придонесе за нискиот водостој, еколошките здруженија и познавачите на состојбите алармираат дека главната причина е од човечка природа. Тие посочуваат на прекумерното пренасочување на изворските води на Вардар кон хидросистемот Маврово, со кој стопанисува државната компанија ЕСМ.

Во сушни периоди, ЕСМ честопати задржува поголема количина на вода за производство на електрична енергија, со што не се почитува законски пропишаниот биолошки минимум – минималната количина на вода која мора да остане во речното корито за да се одржи екосистемот.

Еколошка катастрофа предизвикана од човекот

На крајот, сликата од Гостивар не е само последица на суша, туку е резултат на двоен човечки неуспех. Од една страна е институционалниот неуспех на државата, која во конфликтот помеѓу енергијата и животната средина, очигледно ја жртвува реката за сметка на производството на струја. Од друга страна е граѓанскиот неуспех на локалното население, кое со својата негрижа и фрлање на ѓубре, дополнително ја уништува реката.

Оваа апокалиптична слика мора да биде последен аларм. Таа е повик за итна одговорност – и од институциите, кои мораат одржливо да управуваат со водните ресурси, и од граѓаните, кои мораат да сфатат дека реката не е депонија, туку извор на живот. Во спротивно, Вардар ќу остане само тажен спомен во суво, камено корито.