Дипломатски земјотрес: Полска му го одземе орденот на Зеленски, Киев веднаш возврати!

Сериозно заладување на односите се случи на релација Киев–Варшава. Украинскиот министер за надворешни работи, Андриј Сибиха, официјално најави дека демонстративно ќе го врати високото државно одликување што му било доделено од Република Полска. Овој радикален дипломатски потег следува како директен одговор откако полскиот претседател Карол Навроцки донесе одлука со која му го одзеде престижниот „Орден на Белиот орел“ на украинскиот претседател Володимир Зеленски. Во својата остра реакција објавена на социјалните мрежи, Сибиха ја оцени одлуката на Варшава како тешка стратешка грешка која во актуелниот воен контекст ѝ оди во прилог единствено на официјална Москва.

Киев реагира: Одлуката е непромислена, никој нема да ни ја диктира историјата

Шефот на украинската дипломатија истакна дека Украина со години вложувала максимални напори за надминување на чувствителните и болни историски прашања преку конструктивен дијалог и блиска соработка со Полска. Како пример за тоа, тој ги наведе заедничките научни и историски истражувања, сложените процеси на ексхумација на жртвите, како и деблокирањето на работата на меѓусебните историски комисии. Според него, актуелната ескалација од полска страна е целосно контрапродуктивна и во моментов не им користи ниту на Украинците, ниту на Полјаците.

Во соопштението јасно се зацртани црвените линии на украинската дипломатија:

• Одбивање диктат: Украинските власти порачаа дека ниту еден претседател на друга држава нема право да им ја диктира или цензурира националната историја;
• Повикување на разум: Киев изрази надеж за итно запирање на ескалацијата и враќање на рамноправен и рамномерен сојузнички дијалог меѓу двете соседни земји.

—

Коренот на спорот: Контроверзната улога на УПА и крвавите Волински масакри

Директниот повод за ваквата остра реакција на полскиот претседател Навроцки е настанот во кој една актуелна украинска воена единица добила почесен назив во чест на истакнати припадници на историската Украинска востаничка армија (УПА). Оваа воена организација предизвикува дијаметрално спротивни толкувања во двете земји. Додека за голем дел од Украинците УПА претставува чист симбол на патриотската борба за независност и вооружен отпор против Советскиот Сојуз и нацистичка Германија, во Полска нејзината улога се смета за злосторничка.

Трагедијата од минатото го загрозува денешното сојузништво:
УПА останува длабоко контроверзна и силно осудувана во Полска поради нејзината клучна улога во извршувањето на ужасните Волински масакри во периодот од 1943 до 1945 година, во текот на Втората светска војна. Според официјалните полски историски извори, во овој период украинските националисти брутално ликвидирале околу 100.000 етнички Полјаци, додека илјадници Украинци подоцна станале жртви на одмазднички напади. Иако Варшава се етаблираше како еден од најцврстите воени и логистички поддржувачи на Киев од почетокот на руската инвазија, нерешените историски трауми продолжуваат периодично да ја уриваат дипломатската кохезија меѓу двете држави.

Најновиот дипломатски инцидент уште еднаш покажа дека историскиот ревизионизам и различните толкувања на настаните од Втората светска војна остануваат сериозна мина под темелите на полско-украинското стратешко партнерство.