Мислите дека некој ве лаже? Овие 5 прашања откриваат многу повеќе од погледот

Мислите дека лажгото ќе го откриете по погледот или нервозните движења? Психолошките истражувања покажуваат дека зборовите и неочекуваните прашања можат да откријат многу повеќе.

Кога се сомневаме дека некој не ја кажува вистината, речиси автоматски почнуваме да го набљудуваме. Дали го избегнува погледот, се преместува на столчето, го допира лицето или изгледа необично нервозно?

Но нервозата не е исто што и лажењето. Некој може да го тргне погледот поради непријатност или стрес, а човек кој лаже може свесно да ги контролира движењата и да изгледа сосема смирено.

Токму затоа истражувачите кои се занимаваат со откривање измама сè повеќе внимание посветуваат на зборовите, структурата на приказната и реакцијата на прашања што личноста не ги очекувала.

Зошто лажењето му создава повеќе работа на мозокот?

Кога раскажуваме нешто што навистина сме го доживеале, се потпираме на сопственото сеќавање. Можеме да заборавиме некој детал или подоцна да се сетиме на нешто ново, но настанот веќе постои во нашата меморија.

Кај измислената приказна ситуацијата е поинаква. Личноста мора да ја создаде верзијата, да внимава да не се судри со познатите факти, да запомни што претходно кажала и истовремено да ја следи реакцијата на соговорникот.

Психологот д-р Шерон Лил од Универзитетот во Портсмут, која го истражува вербалното однесување поврзано со измама, посочува дека особено лагите со посериозни последици често се подготвуваат однапред.

1. Не откривајте веднаш сè што знаете

Ако веќе имате информација дека некој бил на одредено место, не мора веднаш да кажете: „Знам дека си бил таму“.

Наместо тоа, прашајте каде бил, што правел, со кого бил и како му поминал денот. Така добивате можност прво да ја слушнете неговата верзија без да му откриете кои информации веќе ги поседувате.

Личност која нешто крие тогаш мора дополнително да размислува колку вие всушност знаете, а евентуалните недоследности полесно можат да излезат на површина.

2. Прашајте: „Кој може да го потврди тоа?“

Наместо директното „Дали ме лажеш?“, попробајте со конкретни прашања: „Кој друг беше таму?“ или „Има ли нешто што може да потврди дека се случило така?“

Луѓето кои зборуваат за вистински настан често можат спонтано да понудат дополнителни информации – кој бил присутен, каде се наоѓале, кому му се јавиле или што се случило непосредно пред и потоа.

Кај измислената приказна секој нов детаљ создава дополнителна обврска: тој мора да биде запаметен и подоцна усогласен со остатокот од приказната.

3. Побарајте повторно да ви ја раскаже приказната

Често мислиме дека човек кој секогаш раскажува идентична верзија сигурно ја кажува вистината. Но човечката меморија не функционира како видео-снимка.

При повторно раскажување на вистински настан некој може да се сети каде седела одредена личност, што кажала или што се случило неколку минути порано. Таквото дополнување само по себе не значи дека приказната е лажна.

Кај однапред подготвената лага, пак, лицето може строго да се држи до една научена верзија бидејќи секој дополнителен детаљ носи ризик од нова противречност.

4. Побарајте да го раскаже настанот од крајот

Едно од понеобичните прашања е да побарате настанот да биде раскажан во обратен редослед. На пример: „Што се случи непосредно пред да заминеш?“, а потоа: „А што беше пред тоа?“

На тој начин личноста не може едноставно да ја повтори однапред подготвената приказна од почеток до крај.

Некој кој се потпира на реално искуство може да се обиде да го реконструира настанот преку сеќавањето, додека измислената приказна бара дополнително ментално манипулирање со веќе создадената верзија.

Сепак, и ова не е сигурен детектор на лаги. На некои луѓе едноставно им е тешко да се присетуваат на настаните по обратен редослед.

5. Поставете прашање што не го очекува

Добро подготвената приказна обично има готови одговори на очигледните прашања: каде бил, со кого, колку долго и зошто.

Многу потешко е однапред да се подготват десетици споредни детали. Ако некој тврди дека бил во ресторан, можете да прашате каде седел, како изгледал просторот или што се случило пред да замине.

Поентата не е човекот да биде прогласен за лажго затоа што не ја запомнил бојата на ѕидот. И искрен човек може да заборави неважен детаљ. Поважно е како целата приказна се однесува кога разговорот ќе излезе од очекуваното сценарио.

Зошто избегнувањето поглед не е доказ за лага?

Идејата дека одреден гест автоматски открива лага е еден од најраспространетите митови. Избегнувањето поглед може да биде резултат на срам, анксиозност, непријатност или едноставна навика.

Исто така, нервозната личност можеби се плаши дека нема да ѝ верувате иако ја кажува вистината. Добро подготвениот лажго, од друга страна, може мирно да ве гледа право во очи.

Затоа вербалното однесување и содржината на приказната можат да бидат покорисни од обидот да се „читаат“ наводни сигнали од лицето и телото.

Ниту едно прашање не е доказ само по себе

Ако некој се збуни кога треба да раскажува наназад, тоа не значи автоматски дека лаже. Ниту заборавениот детаљ, ниту малата промена во приказната се сигурен доказ за измама.

Човечката меморија постојано ги реконструира настаните, па затоа ниту еден поединечен знак не треба да се користи како пресуда.

Наместо да броите колку пати некој го допрел носот или го тргнал погледот, внимателно слушајте што зборува, барајте детали, навратете се повторно на истиот настан и поставете прашање што не го очекувал.