Политички земјотрес во Унгарија: Парламентот гласа за предвремен крај на мандатот на претседателот

Унгарскиот парламент на 13 јули треба да гласа за 17-тиот амандман на Основниот закон, со кој би се отворил патот за предвремено разрешување на претседателот Тамаш Шуљок.

Предлогот е дел од пошироките промени што ги спроведува новата влада на премиерот Петер Маѓар по изборниот пораз на Виктор Орбан и крајот на неговото 16-годишно владеење.

Мандатот би завршил веднаш по стапувањето во сила

Според предложеното решение, мандатот на Шуљок би престанал еден ден по стапувањето на амандманот во сила.

Потоа парламентот би имал рок од 30 дена да избере нов претседател. Неговиот мандат би траел до завршувањето на најавениот уставен процес, но не подолго од пет години.

Шуљок ја извршува функцијата од март 2024 година, а неговиот редовен мандат требаше да трае до март 2029 година.

Маѓар има двотретинско мнозинство

Партијата Тиса на премиерот Петер Маѓар располага со двотретинско парламентарно мнозинство, поради што се очекува амандманот да ја добие потребната поддршка.

Маѓар тврди дека Шуљок е премногу поврзан со поранешната власт и дека останувањето на претседателската функција би ја попречувало обновата на институциите.

Тој претходно го нарече претседателот „марионета на Орбан“ и побара од него доброволно да се повлече, но Шуљок го одби барањето.

Шуљок предупредува на концентрација на власта

Претседателот смета дека амандманот е насочен конкретно против него и дека може да го наруши принципот на поделба на власта.

Според Шуљок, отстранувањето на независен функционер преку уставна измена би создало опасен преседан и би ја ослабнало правната сигурност во државата.

Тој побара мислење од Венецијанската комисија, додека меѓународни и домашни организации оценија дека постапката е пребрза и дека разрешувањето преку транспарентна уставна процедура би било посоодветно.

Протести пред претседателската палата

Против предлогот протестираа илјадници поддржувачи на Фидес пред претседателската палата во Будимпешта.

Организаторите порачаа дека новата власт, наместо да ја обновува демократијата, ризикува да ја концентрира политичката моќ и да ја користи двотретинската поддршка за пресметка со претставниците на поранешниот систем.

Следуваат уште уставни промени

Разрешувањето на претседателот е само еден дел од поширокиот пакет реформи. Најавено е ограничување на пратеничките мандати на најмногу 12 години, како и промени во судството и во начинот на функционирање на независните институции.

Претходно беше воведено и ограничување според кое едно лице не може да ја извршува премиерската функција подолго од два мандата, односно осум години. Владата најавува и подготовка на нов устав, додека критичарите бараат подолга јавна расправа и посилни гаранции дека реформите нема да се претворат во политичка одмазда.