ТРАМП ГО „ПРИТЕГНА“ НАТО: Повлекувањето од Алијансата е повторно на маса?

Политичкиот театар во Вашингтон повторно ги крена на нозе европските метрополи, но овој пат дипломатите во седиштето на НАТО реагираат со необична смиреност на најновите „грмотевици“ од Белата куќа. Додека Доналд Трамп со секој свој говор ја тресе основата на трансатлантската алијанса, во Брисел преовладува чувството на веќе видено сценарио. „Ова е како бесконечен ден“, велат упатените извори, алудирајќи на култниот филм каде главниот лик е заглавен во ист ден што постојано се повторува. Сепак, под површината на оваа рамнодушност тлее доза на претпазливост, бидејќи непредвидливоста на Трамп стана единствената константа во меѓународната политика. Прашањето не е веќе дали тој се заканува, туку што навистина сака да извлече како отстапка од своите европски партнери во овој критичен момент.

Зад затворени врати, толкувањата за мотивите на Трамп варираат од стратешки притисок до лична фрустрација. Додека едни веруваат дека заканите за повлекување се само алатка за принудување на Европа да инвестира во Ормускиот теснец, други сметаат дека претседателот е искрено револтиран од пасивноста на сојузниците во војната со Иран. Трамп не крие дека му пречи ограниченото користење на европските бази и прелетите на американските авиони. Оваа дипломатска војна во сенка покажува дека цената на американската заштита станува сè повисока и поексплицитна.

Ултиматумот на Трамп: Украина во замена за Иран?

Клучниот момент на тензија се случи во средината на март за време на телефонскиот разговор меѓу Трамп и генералниот секретар на НАТО, Марк Руте. Трамп го искористи својот најсилен адут – помошта за Украина. Тој сугерираше дека понатамошната поддршка за Киев би можела да биде одложена доколку европските сојузници не го засилат својот ангажман во Ормускиот теснец. Овој директен ултиматум ја принуди Алијансата на брза реакција за да се избегне целосен колапс на довербата. Руте, како искусен политички „преживеан“, веднаш почна да ги собира сојузниците под едно знаме за да го задоволи апетитот на Вашингтон.

• 19 Март: Велика Британија, Франција и Германија потпишаа декларација за подготвеност.
• Зголемен ангажман: Од првичните неколку земји, сега над 35 држави учествуваат во коалицијата за теснецот.
• Стратешка цел: Обезбедување на клучниот воден пат како одговор на барањата на Трамп.

Иако дипломатите се обидуваат да изгледаат незагрижено, фактот што коалицијата во Ормускиот теснец нагло порасна на 35 земји-членки зборува повеќе од било која изјава. Европа полека, но сигурно, се прилагодува на „трансакциската дипломатија“ на Трамп, каде секоја услуга има своја цена. Безбедносниот систем на НАТО се трансформира во пазар каде лојалноста се плаќа со воено присуство на другиот крај од светот. Како ќе заврши овој „бесконечен ден“ во Брисел, останува да видиме, но едно е сигурно – правилата на игра се дефинитивно променети.