Весна Љ.
Раст на бројот на дипломати и разузнавачки сомнежи
Според податоците што ги објави истражувачкиот тим на Радио Слободна Европа (РСЕ), на дипломатската листа на Србија од септември 2026 година фигурираат 79 руски дипломати, што е значителен пораст во споредба со 62 дипломати во 2023 година. Меѓу нив, утврдено е дека најмалку тројца биле претходно протерани или ставени на „црна листа“ во земјите од Европската Унија, од кои двајца имаат врски со руските разузнавачки служби.
-
Време за пиво
699 ден
524.25 ден
РСЕ ги илустрира овие тврдења со два конкретни случаи:
- Александар Красиј: Помошник на воениот аташе кој во 2021 година бил протеран од Бугарија поради шпионски скандал. Истечените податоци го поврзуваат со руската воена разузнавачка служба ГРУ.
- Алексеј Иваненко: Откако во 2022 година бил протеран од Хрватска, тој завршил на листата во Србија. Според изворите, работел за Центарот 16 на руската ФСБ.
Случајот „Рибар“ и паралелата со Казабланка
Поранешниот дипломат и безбедносен консултант Никола Луниќ оценува дека Србија создала простор во кој Русија може да ги задржи капацитетите што ги губи во ЕУ. Репутацијата на Белград како „отворен град“ неодамна се потврди и преку случајот со Михаил Звинчук, основачот на руската пропагандна мрежа „Рибар“. Откако беше приведен и протеран од Црна Гора на почетокот на октомври 2026 година, тој и неговата група сами побарале да бидат испратени во Белград.
Оваа ситуација, надополнета со нерешените шпионски афери, присуството на руските државни медиуми и безвизниот режим меѓу двете земји, сè почесто предизвикува споредби на Белград со градот од култниот филм „Казабланка“ – неутрална зона каде што се среќаваат бегалци, шпиони и посредници.
„Споредбата со Казабланка држи по една линија: Србија е земја што, во услови на војна во Европа, останува достапна за двете страни. Таа се води како кандидат за ЕУ, а во исто време не ги презема мерките со кои останатите ја ограничуваат Русија“, се наведува во анализата.
Последици за регионот и реакциите од Брисел
Овој тренд отвора сериозни безбедносни прашања за регионот, вклучително и за Македонија, која во 2022 и 2023 година протера вкупно 14 руски дипломати. За Брисел, политиката на Белград останува проблематична. Европската комисија неодамна потсети дека српската усогласеност со надворешната политика на ЕУ е значително пониска од другите кандидати, што резултираше со нов застој во преговорите за членство.
