Брисел ги предупреди „штедливите“ членки: Помал буџет може да ја чини Европа поскапо

Европската Унија повторно влегува во старата буџетска битка: кој ќе плати, кој ќе добие и кој ќе одлучи што е приоритет. Европската комисија ги повика таканаречените „штедливи“ членки да не го сечат заедничкиот буџет, предупредувајќи дека таквата политика може да изгледа евтино на хартија, но скапо да ги чини европските граѓани. Во центарот на спорот е седумгодишниот буџет за периодот 2028-2034 година, тежок стотици милијарди евра, со кој ЕУ треба да финансира безбедност, конкурентност, истражувања, енергетска стабилност, земјоделство и регионален развој. Прашањето веќе не е само сметководствено. Тоа е политичка борба за иднината на Европа.

Брисел им порача на „штедливите“: Евтино не значи паметно

Европскиот комесар за буџет Пјотр Серафин предупреди дека намалувањето на заедничкиот буџет не мора да значи помал трошок за даночните обврзници. Напротив, според него, таквиот потег може да ги префрли истите трошоци на националните влади.

Одбраната, енергетската безбедност и истражувањето не можат едноставно да исчезнат од сметката. Ако ЕУ не ги финансира заеднички, државите ќе мора да ги плаќаат одделно. А тоа може да биде поскапо и помалку ефикасно.

Серафин ја постави дилемата јасно: дали Европа ќе инвестира заедно или секоја земја ќе се снаоѓа сама. Во време на војни, економски притисоци и технолошка трка, тоа прашање звучи како тест за европската солидарност.

Нови приоритети, стари кавги

Комисијата предупредува дека ако се кратат средствата, први на удар може да бидат токму новите приоритети. Тука спаѓаат конкурентноста, безбедноста, истражувањата и надворешното дејствување на Европската Унија.

Тоа се области што Брисел ги претставува како клучни за новата геополитичка реалност. Европа сака да биде посилна, побрза и помалку зависна од други центри на моќ. Но за таква амбиција требаат пари, а парите ја отвораат најтешката расправија.

„Штедливите“ земји сакаат помал буџет и поголема контрола на трошењето. Земјите што повеќе зависат од европските фондови бараат да не се сечат кохезијата, земјоделството и регионалниот развој. Така буџетот станува бојно поле меѓу северот, југот и истокот.

Кипарскиот предлог ја запали расправата

Кипар, додека претседаваше со Советот на ЕУ, предложи намалување од два отсто на буџетската рамка. Предлогот требаше да биде компромисен почеток на преговорите, но наместо смирување донесе нови критики.

Според анализите, најголем дел од заштедите би се барале во новите области, особено конкурентноста и надворешната политика. Токму тоа го загрижува Брисел, бидејќи новите предизвици бараат нови пари, не само прераспределба на старите ставки.

Фискално конзервативните членки, меѓу кои Германија, Холандија и Шведска, сметаат дека кратењата не треба да застанат тука. Тие бараат подлабоко преиспитување на традиционалните трошоци, особено во земјоделството и регионалната политика.

„Пријателите на кохезијата“ не сакаат да платат цена

Од другата страна стои групата „Пријатели на кохезијата“, составена од земји што инсистираат на силно финансирање за кохезионата политика, земјоделството и регионалниот развој.

Овие држави предупредуваат дека Европа не смее да ја гради новата конкурентност со слабеење на регионите. За нив, европскиот буџет не е само алатка за големи стратегии, туку и средство за патишта, инфраструктура, земјоделци и локален развој.

Судирот е очекуван. Едни сакаат буџет што ќе ја направи ЕУ посилна во светската трка. Други бараат Унијата да не ги заборави граѓаните, руралните средини и посиромашните региони. Во превод, секој ја брани својата европска сметка.

Буџетот ќе покаже каква ЕУ сакаат земјите членки

Преговорите за МФФ 2028-2034 ќе продолжат и следната година, а конечниот договор ќе бара тешки компромиси. Секоја земја членка ќе се обиде да го заштити својот интерес, но Унијата ќе мора да најде заедничка формула.

Ако буџетот се намали премногу, ЕУ ризикува да зборува големо, а да дејствува мало. Ако се зголеми без јасни правила, „штедливите“ членки ќе тврдат дека Брисел повторно бара повеќе пари без доволно дисциплина.

Токму затоа предупредувањето на Европската комисија има политичка тежина. Поштедлив буџет може да звучи привлечно, но ако новите приоритети останат без пари, Европа ќе плати на друг начин. Прашањето е дали членките ќе ја изберат заедничката сила или старата навика секој да го чува својот џеб.