ДЕМОКРАТСКА СТАГНАЦИЈА: Македонија не мрднува од „делумно слободна“ во извештајот на Фридом Хаус

Северна Македонија останува заглавена во „демократската сива зона“, покажуваат најновите податоци од извештајот „Слобода во светот“ за 2025 година на реномираната организација „Фридом Хаус“. Со вкупен резултат од 67 поени од можни 100, земјата ја задржува етикетата „делумно слободна“, што е јасен сигнал за стагнација во клучните реформски процеси, политичките права и граѓанските слободи.

Бројките зад македонската демократија: Стагнација на сите полиња

Деталната анализа на „Фридом Хаус“ открива дека политичките права во земјата се оценети со 28 од вкупно 40 бодови, додека граѓанските слободи добија индекс од 39 од можни 60. Овие бројки остануваат непроменети во споредба со претходната година, рефлектирајќи системска немоќ да се направи исчекор кон консолидираните демократии. Иако медиумите и граѓанскиот сектор се оценети како „живи“ во јавниот дискурс, притисоците врз новинарите и активистите остануваат сериозна кочница за вистинска слобода.

Западен Балкан како „демократска енигма“

Македонија не е изолиран случај; целата шестка од Западен Балкан (Албанија, Косово, Црна Гора, Србија и Босна и Херцеговина) е рангирана во истата категорија на „делумно слободни“ нации. Извештајот заклучува дека регионот се соочува со заеднички „хронични болести“: длабока корупција, силно политичко влијание врз независните институции и кревко владеење на правото. Оваа „сива зона“ ги држи земјите понапред од диктатурите, но сепак далеку од европските стандарди.

Србија и Бугарија во слободен пад

Интересен и загрижувачки е податокот дека соседните Србија и Бугарија се најдоа во групата земји со најголем пад на слободите во изминатата година. Тие го делат петтото место по интензитет на назадување, заедно со Соединетите Американски Држави. Глобалниот тренд е исто така песимистичен – политичките права се влошиле во 54 земји, додека подобрување е забележано само во 35 држави, што укажува на општ замор од демократијата на светско ниво.

Заклучок: Политичката нестабилност како кочница

Извештајот од 19 март 2026 година потенцира дека нестабилните коалиции и постојаните тензии на македонската политичка сцена се главните виновници за нарушеното функционирање на институциите. Со 67 поени, Северна Македонија е во група која „ветува“, но не испорачува суштински демократски реформи. За земјата да излезе од овој маѓепсан круг, ќе биде потребно повеќе од само „жив јавен дискурс“ – потребна е вистинска заштита на владеењето на правото и ослободување на институциите од партиските стеги.